کلونه کېږي چې پاکستاني ځواکونه زموږ پر خاوره او دردېدلي ولس توغندي وروي، چې موخه یې نه خلکو ته معلومه ده او نه یې افغان حکومت د مسوول په صفت سمه پوښتنه وکړه.
ستاسې به په یاد وي چې یو ځل پخواني دفاع وزیر بسم الله خان محمدي ویلي وو: «کرزي صیب د بالمثل عمل امر ورته کړی، خو دوی مني چې ناغېړي یې کړې ده»، خو له بده مرغه دا لړۍ لا هم روانه ده او د ملي یووالي په څه ناڅه پنځه کلنه دوره کې د پاکستاني ړندو توغندیو باران په درز کې روان دی او د کونړ ولایت پر سرحدي ولسوالیو یې زرګونه توغندي ورولي، چې له کبله یې په سلګونو ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې او سلګونه کورنۍ د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوې دي.
دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني ځواکونه پر کونړ ولایت توغندیز بریدونه کوي او یوازې کونړ ولایت هم نه دی، چې پاکستان په کې د افغانستان پر خاوره تېری کوي، بلکې له دې وړاندې په وار وار د ننګرهار په ګوشتې ولسوالۍ کې، د پکتیکا په انګور اډه کې، د هلمند په بهرامچه کې، د خوست په غلام خان کې او د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د افغانستان خاورې ته په لسګونو کیلومتره وړاندې راغلي او ان دا چې په افغان خاوره کې یې پوځي تاسیسات هم جوړ کړي دي، خو له بده مرغه افغان حکومتونو یي پر وړاندې چوپتیا غوره کړې ده. په ځانګړي توګه د اشرف غني او عبدالله عبدالله په مشرۍ حکومت یې پر وړاندې د پټې خولې سیاست غوره کړی دی. په دې لیکنه کې یوازې په کونړ ولایت کې د پاکستان په تېري او تر شا یې په پرتو موخو، عواملو، د اوسني افغان حکومت پر چوپتیا او د کونړ ولایت پر ستراتیژیک اهمیت خبرې کوو.
د کونړ ستراتيژيک او اقتصادي اهميت او د ناامنه کولو تر شا يې د پاکستان موخه:
یاد ولایت د پاکستان تر ولکې لاندې پښتونخوا سره کابو ۱۸۰ کیلومتره ګډه پوله لري. لکه څرنګه چې د کونړ سوېل ته ننګرهار ولایت او لوېدیځ ته یې لغمان ولایت موقعیت لري، نو په آسانۍ سره ترې ننګرهار او لغمان ولایتونه کنټرول کېدلای شي، چې د همدې ستراتیژیک اهمیت له مخې پاکستان غواړي یاد ولایت ناامنه او خلک یې پر حکومت بې باوره کړي، څو اړ شي چې د پاکستان شناختي کارډونه واخلي.
که د حکومت د چوپتیا د سیاست په پایله کې خدای مکړه کونړ د پاکستان لاس ته پرېوځي، نو مانا یې دا ده چې ننګرهار او لغمان به په ډېرې آسانۍ د پاکستان تر نفوذ لاندې راشي. کونړ ولایت له پوځي اړخه هم ډېر ستراتیژیک اهمیت لري او پاکستان غواړي چې په هر قیمت او هره لاره وي، د کونړ خلک وځپي، څو خپلې شومې موخې ته ورسېږي.
بله او اصلي موخه یې دا هم کېدلی شي، چې دغه سیمه له خلکو څخه تشه او خپل “جاسوسان او ترهګر ” پکې وروزي.
همدا راز کونړ ولایت د هېواد په کچه اصلي د نښترو (چهارتراش) بې ساري ځنګلونه لري. پر دې سربېره، د ښون (زیتون) څېړۍ او د سون لرګیو نور ډول ډول ځنګلونه لري.
په کونړ کې پر قدرتي ځنګلونو سربېره، د پېچ درې ولسوالۍ په ماڼوګي او چپه دره کې د قیمتي ډبرو (بیروج) کانونه ډېر زیات دي، همداشان په خاص کونړ او سرکاڼو ولسوالیو کې د (کرومایټ)کانونه دي، چې په قاچاقي توګه کیندل کیږي او پاکستان ته قاچاق کیږي.
بل پلو د کونړ د سیند اوبه دا مهال په وړیا توګه پاکستان ته ځي، خو که پر دې سیند بند جوړ شي، نو ډېرې اوبه به یې په افغانستان کې ولګول شي. دلته هم پاکستان د کونړ ولایت د ناامنه کولو په موخه پر دې ولایت توغندیز بریدونه کوي، څو د کونړ د سیند اوبه پرې بندې نه شي او یاد هیواد ته د قاچاق کېدونکیو قیمتي ډبرو مخنیوی ونه شي.
پايله
له تېرو څو کلونو راهیسې په افغانستان کې د پاکستان د لاسوهنو په ځانګړې توګه د افغانستان په ځمکنۍ بشپړتیا د تېري پر وړاندې افغان دولت وړ او مناسب غبرګون نه دی ښودلی، چې پایله یې د پاکستان زړورتیا ده.
د پاکستان پر وړاندې د افغان حکومتونو د چوپتیا ښه بېلګه د اشرف غني او عبدالله عبدالله شریک حکومت اوسنی دریځ دی، چې تر اوسه یې د پاکستان له لوري پر افغان خاوره هر رنګه تېری یوازې غندلی دی او بس او تاسې به لیدلي وي، چې ان د کمپاین لپاره هم یوازې پر ټلیفوني خبرو اتکا وشوه او خلاص.
پوښتنه
دا چې ولې یې تر اوسه وړ او جدي اقدام نه دی کړی او کوم مجبوریتونه دي، چې نه شي کولی له خپلو خلکو دفاع وکړي؟ بېلابېلې پوښتنې زېږوي.
یوه پوښتنه دا ده چې آیا د حکومت مشرانو د افغانستان د خدمت هوډ او قسم نه دی کړی؟
څوک یې غبرګون ته نه پرېږدي؟
آیا له غبرګونه ستړي شوي دي؟
آیا ډیپلوماسي یې ناکامه وه، چې نه شي کولای ملګرو ملتونو ته پر پاکستان د فشار راوړلو قناعت ورکړي؟
که د خلکو خادمان دي؛ نو بیا ولې د خلکو وینه او ژوند ورته اهمیت نه لري؟
او لسګونه داسې نورې پوښتنې…
حللاره
داسې ښکاري چې د حکومت تېرې چوپتیا ته په کتو ولس باید لاس پکار شي او د حل لاره د حکومت په لاس کې نه، بلکې د ولس په لاس کې ده.
نو پکار ده چې خلک را پاڅېږي، خپل حکومت اصلاح کړي او د خپل ژوند د خوندیتابه لپاره سره یو موټی شي، له خپلې خاورې دفاع وکړي او هماغسې چې د نورو زبرځواکونو خوله یې په سوک سمه کړې ده؛ د تور پنجابي خوله په سوک ور سمه کړي، څو پوه شي چې:
لا تر اوسه یې ماغزه په قرار نه دي
چا چې ما سره وهلی سر په سنګ دی
پاکستان عملاً پر افغانستان یرغل کړی او کوي یې او له خپلې خاورې دفاع که حکومت نه شي کولی او په کمپاینونو کې بوخت دی، نو دا دې ولس دنده ده چې مټې را ونغاړي او د هوساینې غږ پورته کړي.
