له شک پرته هر انسان غواړي چې کړه وړه یې د نورو خوښ شي، خلکو ته په پام ښه ورشي او د هغوی د تایید وړ وګرځي. دا د هر انسان معنوي غوښتنه ده؛ خو که دغه څه په یو چا باندې په اجباري ډول وتپل شي، بیا نو انسان له یو ډول نامناسب رواني حالت سره مخ کېږي. په ورځني ژوند کې به مو ډېر کسان لیدلي وي چې د نورو خلکو غوښتنو ته بې له دې چې فکر وکړي، مثبت ځواب وایي او ډېر ژر ورسره په هره خبره پرېکړې ته رسېږي او د «هو» کلمه کاروي. دوی په ټوله کې د «نه» له کلمې سره اشنایي نه لري او د دې کلمې له کارولو څخه ډډه کوي.
یا په بله وینا دغه کسان په ناخود اګاه ډول عادت شوي چې د ملګرو، دوستانو او خپلوانو د خوښۍ او رضایت لپاره په پرله پسې ډول د هغوی غوښتنو ته مثبت ځواب ووایي. که څوک قرض، امانت او یا هم د کومې مرستې غوښتنه ترې وکړي، بې له ځنډه یې مني. که څوک ترې وغواړي چې ضامن یې شي څو له بانک څخه په قرض پیسې واخلي، بې له نه او نو څخه یې قبلوي، مثبت ځواب ورته وایي او د ورقې په بېخ کې ورته په اسانۍ لاسلیک او یا هم ګوته لګوي.
دوی د دې لپاره چې ځان ته د خپلو دوستانو او خپلوانو توجه را جلب کړي، تیار دي چې هر ډول کار یې تر وسې پوره وي، هغه تر سره کړي. بې له دې چې فکر وکړي کېدای شي له ستونزې او تاوان سره مخ شي او یا یې هم خپله ارامتیا او امنیت له لاسه ورکړي. داسې کسانو ته په اصطلاح کې«مهر طلبه» کسان وایي. دوی هڅه کوي چې تل خلکو ته مثبت ځواب ورکړي او یا هم ټول کارونه د نورو خلکو په خوښه وکړي، څو د دوی د خپګان سبب ونه ګرځي. دغه ډله کسان چې په اوسنۍ ټولنه کې ډېر تر سترګو کېږي؛ نورې ځانګړنې هم لري چې په ترتیب سره به ورته اشاره وکړو:
۱- دوی تل خپل نظر او میل سرکوب کوي:
دغه ډله کسان فکر کوي چې که مقابل کس ته منفي ځواب ورکړي، کېدای شي د خپګان سبب به یې وګرځي، نو له همدې کبله غواړي مقابل کس خوشاله وساتي او له ځانه سره وایي چې خیر دی زه دې خپه یم او یا دې دا کار زما په خوښه نه وي چې دوی رانه خپه نه شي چې په اصل کې دغه کس دلته خپل نظر او میل سرکوب کړ.
۲– دوی غواړي خپلې تېرې تېروتنې جبران کړي:
ډېری کسان د خپل ځان په اړه ډېر معلومات نه لري او په دې نه پوهېږي چې داخلي یا معنوي غوښتنې یې څه دي. ډېری وخت دوی دې موضوع ته چندان ارزښت هم نه ورکوي چې د خپل ځان او خپلو معنویاتو په اړه خبرې وکړي او ځان پوه کړي. دوی یوازې دا غواړي چې نور کسان ور څخه راضي وي او بس. دوی هڅه کوي چې داسې کوم کار او تېروتنه ونه کړي چې د نورو د خپه کېدو او ځورېدو سبب وګرځي. ارواپوهان او د نظر خاوندان په دې عقیده دي چې دغه ځانګړنې په کس کې د ماشومتوب یوه ریښه لا اوس هم په ګوته کوي. مانا دا چې په دې کس کې اوس هم د ماشومتوب یو څرک لیدل کېږي.
که یو څوک په ماشومتوب کې ځورول شوی وي او په یو ډول یې د کمبودۍ خوند څکلی وي، په لوړ عمر کې هم په ځان کې د «عزت نفس» په نوم کوم څه نه ویني. دوی تر ډېره د «ځان ارزښت» ته لاسرسی نه لري او په غالب ګومان دې پایلې ته رسېږي چې که غواړي عزت یې خوندي وي او یا هم پرمختګ وکړي، باید تل د نورو کسانو تابع وي او د هغوی غوښتنو ته مثبت ځواب ووایي. کله چې یو کس دغه نښې نښانې ولري، په ټولنه کې یو قشر وګړي پیدا کېږي چې د دوی له دې عادت څخه د ځان په ګټه کار واخلي او خپلې غوښتنې پرې عملي کوي.
۳– دوی ټول وخت نورو ته په درناوي قایل وي:
ایا تاسو هم د دې ډول کسانو په ډله کې راځی چې بې له ځنډه د نورو خلکو غوښتنو ته مثبت ځواب وایئ؟ که داسې وي نو تاسو به هم په دې اړه فکر کوی چې که «نه» ځواب ورکړم، نو مقابل کس ته به مې د یوه کوچني سړي په سترګه کتلي وي او یا به هم زما په دې کار سره خپه شي.
ځان کم مه ګڼئ!
د ضرورت په وخت کې په قاطع ډول منفي ځواب ووایئ او بې ځایه مو خپل «عزت نفس» د نورو تر ولکې او سلطې لاندې مه راولئ او تل منځ لاري اوسئ. هغه اصطلاح به مو اورېدلې وي چې وایي: «که ډېر خوږ(شرین) شوې خلک دې خوري او که تریخ شوې بیا دې نو خلک توف کوي.»
څنګه کولای شو «نه» ووایو؟
څنګه کولای شو «نه» ووایو، څو نور را نه خپه نه شي. د دې کلمې ویل به ستاسو له اوږو څخه ګڼې ستونزې لرې کړي. لکه مخکې مو چې وویل کېدای شي په ژوند کې ډېر ځله له داسې حالت سره مخ شوي وی چې باید «نه» ووایی؛ خو جرئت مو نه دی کړی. سمه ده چې تاسو ځوانان یی او وړتیا يې لری، خو کله کله په «نه» ویلو کې هم توانمندي شته. د «نه» په ویلو سره به تاسو له ګڼو ستونزو خلاص وی. دا کومه ګناه نه ده؛ «نه» ویل هم د ځان لپاره خپلې لارې چارې لري.
د «نه» ویلو قدرت:
«نه» ویل په اوسنۍ ژبه کې تر ټولو قوي کلمه ده. سره له دې چې تخریبي عوامل هم لري او د ډېرو کسانو لپاره یې ویل هم سخت دي؛ ځکه که موږ «نه» ووایو، کېدای شي خپل دوست، ملګری او یا هم بل د ارزښت وړ څه له لاسه ورکړو. نه ویل د شخصي غوښتنو او د نورو کسانو د تپل شویو کارونو ترمنځ مبارزې ته ویل کېږي. پوښتنه دا ده چې ایا داسې کېدای شي چې «نه» ووایو، خو اړیکې مو پر ځای پاتې شي؟
بلې! موږ کولای شو «نه» ووایو بې له دې چې د ګناه احساس وکړو او یا هم مقابل کس را نه خوابدی شي. که موږ دا نه وي زده کړي چې «نه» ووایو، نو لازمه هم نه ده چې د «هو» په ویلو سره ځان د نورو په واک کې ورکړو. هڅه وکړئ د «نه» کلمه په داسې انداز سره وکاروئ چې هم تاسو له ستونزو خلاص شی او هم مقابل کس ته پوره قناعت ورکړی او در څخه خوابدی هم نه شي.
