په هېواد جګړه، بمي چاودنې او هدفي وژنې په بېساري ډول زیاتې شوې دي. په پلازمېنه کابل کې هر ورځ هدفي وژنې او د مقناطسي ماین چاودنې کېږي. د سولې روان بهیر ټکنی شوی او پر ځای يې حکومت او طالبان پر جګړه ټينګار لري. د امریکا د بهرنیو چارو نوې ادارې ويلي چې له طالبانو سره به پر شوې هوکړه له سره کتنه وکړي. دې څرګندونې ډېر غبرګونونه پارولي دي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر محمود قریشي ويلي چې امریکا دې له طالبانو سر د شوې هوکړې له مخې مخ ته لاړه شي. طالبانو ويلي چې د دوحې هوکړې ته ژمن دي او له امریکا هم غواړي چې خپله ژمنتیا ثابته کړي؛ خو افغان حکومت د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له څرګندونو هرکلی کړی او ویلي چې طالبانو تاوتریخوالی ډېر کړی او د دوحې هوکړې ته ژمن نه دي.
اوسمهال حکومت او طالبان د بایډن تصمیم ته په تمه دي. له همدې امله په دوحه کې د سولې خبرې سړې شوې او پر ځای يې د جګړې ډګر ګرم او خونړی شوی دی. بایډن ډیموکرات دی چې څو ورځې مخکې يې په سختو امنیتي تدابیرو کې د امریکا د نوي ولسمشر په توګه لوړه وکړه. امریکا له ډېرو داخلي او بهرنیو بحرانو سره مخ ده. ټرمپ هم ځېنې داخلي او بهرنۍ ستونزې نوي ولسمشر ته په میراث پرې اېښې دي.
بایډن به له هر څه مخکې خپلو داخلي ستونزو ته لومړيتوب ورکړي. کرونا وبا له دویمې نړیوالې جګړې ډېر امریکایان وژلي دي. توکمپالنې په امریکا کې یو ځل بیا سر راپورته کړی او که کنټرول نه شي، احتمال شته چې هلته داخلي جګړه وشي. له همدې امله بایډن له امریکایانو د یووالي غوښتنه وکړه. دغه راز امریکا له اقتصادي پلوه هم د یوه نړیوال ځواک په توګه ښه حالت نه لري. بایډن ژمنه کړې چې له نړۍ سره به خپلې اړيکې د پخوا په څېر له سره پيل کړي او امریکا به یو ځل بیا په نړۍ کې خپل برم تر لاسه کړي.
امریکا له همدې امله د افغان سولې لپاره حوصله لري، ځکه د دوحې د هوکړې په وسیله يې خپل عسکر او اډې له حملو خوندي کړي دي او ښه فرصت لري چې پر نورو ستونزو تمرکز وکړي. دا چې امریکا د دوحې پر هوکړه بیا کتنه کوي، له یوې خوا حکومت ته شین څراغ دی او له بلې خوا طالبانو ته د خلیلزاد د ماموریت دوام، د خپلې ژمنتیا په توګه ښکاره کوي.
د امریکا سیاست د ګټو پر محور را څرخي. که په جګړه کې يې ګټه وي، جګړه کوي او که له سیاسي لارې خپلو موخو او ګټو ته رسېږي، هغه غوره کوي. له همدې امله په امریکا کې دوه لوی او مشهور حزبونه؛ جمهوري غوښتونکي او ډيموکراتان فعالیت لري. جمهوري غوښتونکي تر ډېره پر اقتصادي ازادۍ ټينګار لري. د دغه حزب شاته ډېری د وسلو تولیدي کمپنۍ دي او د حزب له غړو په ټاکنو کې ملاټر کوي. کله چې واک تر لاسه کړي، د وسلو پانګوال له هغوی د جګړې غوښتنه کوي، څو تولید شوې وسلې يې په لوړه بیه وپلورل شي. افغانستان او عراق هم د امریکا د پخواني جمهوري غوښتونکي ولسمشر جورج ډبلیو بوش په وخت کې اشغال شول او خونړۍ جګړې پکې وشوې. په افغانستان کې امریکا له تروریزم سره د مبارزې په نوم ۱۹ کلنه جګړه وکړه، خو امریکايي ولس په دې نږدې وروستیو کې پوه شو، چې په افغانستان کې د میلیاردونو ډالرو په ارزښت جګړه، بې مانا وه. له همدې امله د امریکا پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ۲۰۱۶ کال په ټاکنو کې امریکایانو ته ژمنه ورکړه، چې خپل عسکر به نور له افغان جګړې ژغوري. د دې لپاره چې ټرمپ خپله ژمنه پوره کړي او بیا واک خپل کړي، په ۲۰۱۸ کال کې يې زلمی خلیلزاد د سولې په چارو کې خپل ځانګړی استازی کړ.
ډيموکراتان بیا ټولنیزې ازادۍ او له سیاسي لارې پرمختګ غواړي. د دې حزب شاته ډېری خیریه او سیاسي موسسې دي. ډيموکراتان ستر نیرنګ لري او له سیاسي لارې ډېری بېوزله ملتونه د ځان تابع کوي. د دغو دواړو حزبونو تر منځ کډ ارزښت ګټه ده؛ خو د ګټې تر لاسه کولو لپاره يې ابزار او وسيلې توپیر لري.
اوس که حکومت او طالبان پر جګړه ټينګار وکړي او د بایډن تصمیم ته په تمه شي، عام ولس به لا نور وځورېږي او د خونړۍ جګړې په اور کې به ډېری کورنۍ بیا لولپه کړي. بایډن که له خپلو داخلي ستونزو فارغ شي، بیا به هم افغانانو ته داسې نسخه او حللاره وړاندې نه کړي، چې درد يې دوا شي. بايډن د یوه ډيموکرات او امریکايي په توګه په سر کې د استعماري امریکا ګټو ته ژمن دی؛ نه جنګ ځپلي افغان ولس ته! دا چې د بایډن اداره د سولې پر شوې هوکړه له سره غور کوي، څرګندېږي چې دغه هېواد نور هم د خپلو ګټو په لټه کې دی. که د هوکړې په ارزونه کې د افغان دولت ملاټر وکړي یا د طالبانو، بیا هم عام ولس ضرر کوي.
ځکه د امریکا ملاټر په دې مانا نه دی چې په هغه کې دې خیر او د عامو افغانانو ګټه وي. ټرمپ د دوحې پر هوکړه خپل عسکر له جګړې وژغورل، په داسې حال کې چې افغان ځواکونه، طالبان او عام وګړي لا هم له منځه ځي. بایډن به له سیاسي لارې د امریکايي ګټو په لټه کې شي او د سولې په روان بهیر کې به له هغه چا سره ودرېږي، چې ګټه يې تضمین کړي. روانه جګړه که حکومت او طالبان د فشار په توګه یا په بل هر نوم او موخه کوي، قرباني يې عام ولس دی. له همدې امله باید دواړه لوري په خپلواک ډول د رښتينې سولې پر لور ګام واخلي. هغه سوله چې وینه تویېدنه دروي او د امریکا او نورو هېوادونو نا مشروع ګټې هم ورسره پای مومي.
