چین تل د سولې خپلواکه بهرنۍ تګلاره تعقیب کړې او د سولې د پنځو اصولو پراساس يې له نورو هیوادونو سره دوستانه همکارۍ ترسره کړې دي. چين د يادې تګلارې پر بنسټ د نړۍ له ۱۷۹ هیوادونو سره ډیپلوماتیکې اړیکې جوړې کړې او د ۱۱۰ هیوادونو او سیمه ییزو سازمانونو سره یې په بېلا بېلو کچو اړيکې او همکارۍ رامنځته کړې دي. چین تل د چینایانو لپاره د خوښۍ غوښتلو او د بشر د پرمختګ لپاره د خدمت اصلي اراده ساتلې او د نړۍ د سولې او پرمختګ په برخه کې یې رغنده رول لوبولی دی او لوبوي یې. چین د نورو هیوادونو په داخلي چارو کې لاسوهنه نه کوي، سیستمونه او ماډلونه نه صادروي او هیڅکله به داسې کړنې ونه کړي، چې د ځاني ګټو لپاره نورو ته زیانونه ورسوي او یا د ګاونډیانو د پرمختګ پر وړاندې خنډونه جوړ کړي.
په نوي عصر کې د چین د ډیپلوماسۍ هدف د بشر د ګډ برخلیک ټولنې ابادول دي. رئیس شي جین پینګ څو ځلې په خپلو خبرو کې دې ته اشاره کړې چې ” موږ په یوه داسې نړيوال کلي کې ژوند کوو، چې تاریخ او واقعيتونه يې له یو بل سره ګډیږي. انسانیت د ګډ برخلیک یوه ټولنه ده چې هر یو له بل سره نه جلاکیدونکی اړیکې لري. هیڅ یو هیواد د بشر د مختلفو ننګونو پر وړاندې په يوازې ځان مقابله نه شي کولی.” چین په دې باور دی، چې د نړۍ ټول هیوادونه دې یو له بل سره همکارۍ وکړي، په ګډه دې د سوله ییز پرمختګ لاره تعقیب کړي او د نوي ډول نړیوالو اړیکو رامینځته کولو ته دې داسې وده ورکړي، چې د متقابل احترام، عدالت او د ګډو ګټو همکارۍ پر اساس ولاړې وي او د نړۍ تلپاتې سوله، امنیت، ګډه هوساینه او ورخلاصون دې وساتي او لنډه دا چې پاکه او ښکلې نړۍ دې اباده کړي.
چین د بشر د ګډ برخلیک ټولنې غوښتونکی او جوړوونکی دی. چین په ۱۹۹۷ کال کې د آسیا مالي بحران او په ۲۰۰۸ کال کې د نړیوال مالي بحران سره په مبارزو کې عمده خدمتونه ترسره کړي دي. چین د ترټولو لوی پرمختيايي هیواد په توګه همیشه نورو پرمختیایي هېوادونو ته پاملرنه کړې، د ۲۰۱۹ کال تر پایه پورې يې څه دپاسه ۱۶۰ هیوادونو او نړیوالو سازمانونو ته کابو ۴۰۰ ملیارده یوانه پیسې ورکړي، کابو ۶ سوه زره مرستندویه کارکوونکي یې ورلیږلي، چې په دغو کارکوونکو کې څه دپاسه ۷۰۰ تنو يې خپل خوږ ژوند قربان کړی دی. چين د کووید-۱۹ ناروغۍ له خپریدو سم، د دغې وبا ضد نړیوالې همکارۍ ته فعاله وده ورکړې، د خپل ولسي جمهوریت په تاریخ کې یې د بشردوستۍ تر ټولو لویې مرستندویه کړنې ترسره کړې دي. چین څه دپاسه ۱۵۰ هېوادونو او نړیوالو سازمانونو ته د وبا ضد مرستندویه مواد برابر کړي او افغانستان ته يې شپږ ځلې د وبا ضد مواد ورکړي او په مؤثره توګه يې د ناروغۍ ضد موادو په اړه نړیوال تولید او تحویل تضمین کړی دی. تاریخ او حقایقو ثابته کړې، چې چین همیشه د نړۍ د برخلیک په نازک وخت کې حاضر شوی او پر خپله ژمنه ولاړ پاتې شوی دی.
چین د اسیا د ګډ برخلیک ټولنې د ابادۍ لپاره کوششونه کوي او د ډېپلوماسۍ عمده لوری يې ګاونډي هېوادونه دي. چين هميشه د دوستۍ، صداقت، ګډو ګټو او زغم اصولو ته غاړه ایښې ده او له ګاونډیو سره يې نیکې او دوستانه اړیکې ساتلي او د ګاونډیو د ارامتیا او سمسورتیا لپاره يې بریالۍ ډېپلوماسي پرمخ وړې ده. چین خپل ګاونډي هېوادونه د ګډ پرمختګ او سولې ساتلو په برخه کې همکاران او ریښتیني ملګري بولي. چین له ګاونډیو هیوادونو سره ښه ګاونډيتوب ساتي او دوستانه اړیکې ورسره پیاوړې کوي، دوستانه همکارۍ هڅوي او په پام کې لري، چې د نږدې اړیکو دوستانه شبکه جوړه کړي. چین د کوویډ-۱۹ پرضد له ګاونډیو هیوادونو سره واقعي همکارۍ ترسره کوي، ګډې ګټې زیاتوي، د خلکو ترمنځ نږدیوالی هڅوي او د اسیا د ګډ برخلیک ټولنې د ابادۍ لپاره يې ټینګ ګامونه پورته کړي دي.
چین او افغانستان له اوږدې مودې راهیسې د ګډ برخلیک ملګري دي. د دواړو هیوادونو ترمنځ دوستي اوسنۍ نه بلکې “د وریښمو لرغونې لارې” پخوانۍ زمانې ته ورګرځي. د دواړو هیوادونو پر اړیکو تر ۲۰۰۰ ډېر کلونه تېر شوي، خو هیڅکله یې خپلمنځي شخړه نه ده کړې، چې دا د نړیوالو اړیکو په تاریخ کې یوه بې سارې بېلګه بلل کیږي. د دواړو هيوادونو د نوې زمانې اړیکې په ژورېدو دي. چین او افغانستان د امپریالیزم او استعمار پر وړاندې مبارزه کې له یو بل څخه ملاتړ کړی، په ګډه یې د ملي خپلواکۍ او غښتلیتوب لپاره هلې ځلې کړي او د ملګرو ملتونو د پراختیا له اجنډا څخه يې ګډ ملاتړ کړی او د نړیوال تروریزم او بین المللي جرمونو پر وړاندې يې ګډه مبارزه کړې ده.
چین هميشه د افغانستان بیارغونه له خپل پرمختګ سره تړلې بللې ده. چين هرکلی کوي، چې افغانستان يې له اسانتیاوو څخه ګټې واخلي، د خپلې جغرافیې او سرچینو امتیازي رول ولوبوي او د چین د یو کمربند او یوې لارې په وړاندیز کې فعال ګډون وکړي. چین خپل پیاوړي شرکتونه هڅوي، چې په افغانستان کې پانګونه وکړي، ښوونځي او روغتونونه جوړ کړي او د افغانستان د ځانګړو کرهنیزو محصولاتو لپاره ( زعفران، جلغوزي او نور…) په چین کې بازار پیدا کړي، تر څو افغان بزګران او سوداګر ترې ګټې واخلي. چین له ۲۰۰۱ کال راهیسې افغانستان سره په ملیاردونو یوانه وړیا مرسته کړي او د کابل جمهوریت روغتون او ملي مسلکي تخنیکي انسټيټيوټ په ګډون یې یو شمیر زیربنایي پروژې جوړې کړي، چې افغانانو ته یې ګټې رسولې دي. چین په وروستيو کلونو کې د افغانستان د وارداتو دوهم لوی او د صادراتو دریم لوی لوری پاتې شوی دی. تر دې دمه يې افغانستان ته شپږ ځله د کوویډ-۱۹ضد مواد برابر کړي، چيني ډکټرانو څو ځله له افغان ډکټرانو سره انلاین غونډې کړي او د کوويډـ۱۹ ضد تجربې يې ورسره شریکې کړې دي.
چین د افغانستان د سولې او پخلاینې پروسې ملاتړکوونکی، منځګړی او تسهیل کوونکی دی او هیله لري، چې په افغانستان کې ارامي، سوله او ثبات راشي. چين د “افغانانو په مشرۍ او د افغانانو په مالکیت” د خبرو او سولې ملاتړ کوي او د هيواد دننه او سیمه ييزو ګډو نظریو په راټولولو، د شخړې د اړوندو خواوو ترمنځ ډیالوګ هڅوي او له بین الافغاني مذاکراتو څخه ملاتړ کوي. چین غواړي، د چین افغانستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو د خبرو اترو میکانیزم له لارې د افغانستان او پاکستان ترمنځ اړکیې ښې کړي او هڅه کوي، چې افغانستان د مختلفو هېوادونو ترمنځ د همکاريو بندر وګرځي، نه د سیاليو ډګر او نړیواله ټولنه هڅوي، چې د افغانستان د سولې په اړه ګډې موافقې ته ورسیږي.
څه موده مخکې، د متحده ایالاتو یوه لوړ پوړي چارواکي وویل، چې ډونالډ ټرمپ ته خبر رسیدلی، چې چین هڅه کوي غیر دولتي افرادو ته پیسې ورکړي، څو په افغانستان کې پر امریکایي سرتیرو بریدونه وکړي. د چین پر وړاندې دا ډول تورونه په بشپړ ډول بې مانا دي او بیخي جعلي خبرونه دي. د دوی دغه خبرې او تورونه دا په ډاګه کوي، چې دوی څومره لیواله دي، چې چین بدنام کړي او د چین – امریکا اړیکې زیانمنې کړي. د دې ترڅنګ دوی پر چين تور لګولو ته زور ورکړ او د شینجیانګ او بشري حقوقو مسئلو په پلمو يې جعلي خبرونه خپاره کړل او د چین او نورو هېوادونو د اړیکو پر وړاندې یې خنډونه جوړ کړي دي، خو د دوي ټول هغه تش په نوم “حقایق” او “شواهد” جعلي او بې اساسه ثابت شوي دي. چین هميشه د سولې خپلواکه بهرنۍ تګلاره تعقیبوي، هیڅکله یې له بهرنيو هيوادونو سره جګړه نه ده کړې او له غیر دولتي افرادو څخه به ملاتړ ونه کړي، چې په نورو هیوادونو کې بریدونه وکړي. چین هميشه د نورو هېوادونو په کورنیو چارو کې د نه لاسوهنې اصل ته غاړه ایښې ده، په افغانستان کې د سولې او روغې جوړې له پروسې يې ملاتړ کړی او د افغانستان په داخلي چارو کې مداخله نه کوي. نړۍ په دې اړه عادلانه ځواب لري، چې څوک په نړۍ کې زور زیاتی کوي او “پراکسي جنګونو” کوي او څوک تضاد رامینځته کوي او سیمه ایز امن او ثبات زیانمنوي؟.
افغان ملګري وايي، چین په تاریخ کې پر افغانستان هیڅ تیری نه دی کړی او د افغانستان ترټولو باوري هېواد دی. اوسنۍ نړۍ له بې باورۍ او بې ثباته عواملو څخه ډکه ده او افغانان د چین او افغانستان ترمنځ قوي دوستانه اړیکې احساسولی شي. دا د چین او افغانستان په دوه اړخیزو اړیکو کې د چین د سوله ییز بهرني سیاست او له ګاونډیو هیوادونو سره د ښه ګاونډیتوب څرګندونې دي. چین به له افغانستان سره ګډ کار ته دوام ورکړي، د ګډ برخلیک ټولنه به اباده کړي او یو ځای به ګډ پرمختګ ومومي، څو پر افغانانو د سولې، ثبات او پرمختګ لمر څرک ولګیږي.
