هریوا د لوړو زده کړو موسسه چې په هرات ولایت کې موقعیت لري، د ۱۳۹۳ کال په ثور میاشت کې یې پر فعالیت پیل وکړ او د لومړي ځل لپاره یې د کانکور ازموینې له لارې محصلین جذب کړل. د هریوا د لوړو زده کړو موسسې د مشر او بنسټګر په وینا، یادې موسسې د لومړي ځل لپاره د دوو پوهنځیو، ستوماتولوژي او کمپیوټر ساینس په چوکاټ کې خپل فعالیت پیل کړ، چې په ۱۳۹۳ کال کې یې وکولای شول د حقوقو او سیاسي علومو پوهنځی هم رامنځته کړي. د یادې موسسې د مشر په وینا، د هریوا د لوړو زده کړو موسسې هر پوهنځی دوه ډېپارټمنټونه لري. ستوماتولوژي پوهنځی د پارا کلینیک او کلینیک ډېپارټمنټونه او حقوقو او سیاسي علومو پوهنځی یې د قضا او څارنوالۍ، او ادارې او ډيپلوماسۍ ډېپارټمنټونه لري او کمپیوټر ساینس پوهنځي یې د سافټوېر انجنیرېنګ او نېټورک ډېپارټمنټونه لري.
د هریوا د لوړو زده کړو موسسې مشر زیاتوي، یاده موسسه اوسمهال ۱۸۰۰ برحاله محصلین لري چې له دې ډلې یې له ۴۸ تر ۴۹ سلنه ښځینه محصلینې دي او پاتې نور یې نارینه محصلین تشکیلوي.
د هریوا د لوړو زړه کړو موسسې بنسټګر له لوړو زده کړو وزارت څخه په ګیلې وویل، که څه هم د هرات ولایت د لوړو زده کړو موسسو د ماسټرۍ پروګرام لپاره د اړتیا وړ ټول ظرفیتونه او شرایط پوره کړي دي، خو لا هم دوی د ماسټرۍ پروګرام نه لري او د هریوا د لوړو زده کړو په ګډون نورو خصوصي پوهنتونونو او د لوړو زده کړو موسسو ته د ماسټرۍ پروګرام د درلودلو جواز نه دی ورکړل شوی.
د هریوا د لوړو زده کړو موسسې بنسټګر همدا راز وویل، دوی تر دې دمه له خپلو دریو واړو پوهنځیو څخه په دوو دورو کې شاوخوا ۳۵۰ محصلین فارغ او ټولنې ته یې د خدمت په موخه وړاندې کړي دي.
د یادې موسسې مشر زیاتوي، دوی هر کال له ۴۰۰ تر ۵۰۰ پورې نوي محصلین جذبوي، دا شمېره په هغه صورت کې ده چې ځينې محصلین د سمیستر د درسونو په جریان کې نوملیکنه کوي او د ځينو مالي او اقتصادي ستونزو پر اساس د سمیستر له پیل په درسونو کې برخه نه شي اخیستلای. هغه زیاته کړه، دوی په ټوله کې د کانکور ازموینې له لارې له ۳۰۰ تر ۳۵۰ پورې محصلین جذبوي او د سمیستر په لړ کې د نوملیکنې کوونکو محصلینو په ګډون یې شمېر تر ۵۰۰ تنو پورې رسېږي.
د هریوا د لوړو زده کړو موسسې مشر همدا راز وویل، دوی خپلو محصلینو ته ځانګړی تخفیف وړاندې کوي، د هغه په وینا، دوی له ځینو بنسټونو سره تفاهملیکونه لاسلیک کړي دي، چې د هغوی له لارې ورته اړمن محصلین ور پېژندل کېږي او د هر سمیستر د فیس د ورکړې په مهال ورته تخفیف ورکوي. دویمه ډله هغه محصلین دي چې مالي او اقتصادي ستونزې لري او نشي کولای چې خپلو لوړو زده کړو ته دوام ورکړي. هریوا د لوړو زده کړو موسسه دوی ته هم ځانګړی تخفیف په پام کې نیولی او په پام وړ تخفیف سره یې د لوړو زده کړو لپاره جذبوي.
هغه زیاته کړه، دوی د ورځې په دوو ټایمونو کې درسي چارې پر مخ بیایي، یوه ډله محصلین یې په سهارنۍ دوره کې یانې له شپږو تر لسو بجو خپلو درسونو ته حاضرېږي او د ماښامنۍ دورې محصلین یې له څلورو بجو څخه بیا تر ماښامه خپلې درسي چارې پر مخ بیایي.
د هریوا د لوړو زده کړو موسسې مشر وویل، دوی په موسسه کې دننه یو لوی کتابتون لري چې د دریو واړو پوهنځیو محصلین د خپلو اړتیا وړ مالوماتو د تر لاسه کولو او مطالعې لپاره د ټاکل شوو آیډي کارتونو په لرلو سره مراجعه ورته کوي. له دې سربېره هر پوهنځی یو بېل او اختصاصي کتابتون هم لري چې د هغوی د درسي نصاب اړوند کتابونه پکې دي او د همغه پوهنځي محصلین کولای شي په اسانۍ سره خپل د اړتیا وړ مالومات ترې تر لاسه کړي.
هغه همدا راز وویل، دوی په هېواد کې دننه او له هېواده د باندې له ځینو علمي مرکزونو او پوهنتونونو سره نېکې او اکاډمیکې اړیکې لري او له هغوی سره یې ډېر علمي تفاهملیکونه لاسلیک کړي دي، چې پر اساس یې محصلینو ته د ډېرو علمي سمینارونو، سفرونو او ورکشاپونو زمینه برابره کړې ده. له دې سربېره، له هېواده د باندې یې هم له ځینو پوهنتونونو سره خبرې کړې دي او په نږدې راتلونکي کې به د خپلو علمي اړیکو د پیاوړتیا په موخه تفاهملیکونه لاسلیک کړي.
د هغه په وینا، هریوا د لوړو زده کړو موسسې خپلو فارغ شوو محصلینو ته په لوړو زده کړو وزارت کې ثبت او راجستر شوي اسناد ورکړي دي، چې له دې ډلې یې لومړۍ فارغ شوې دورې خپل اسناد تر لاسه کړي او پاتې نورو ته یې د توضېح او ورکړې په حال کې دي.
د یادې موسسې مشر زیاتوي، دوی د خپلو محصلینو د علمي سویې د لوړاوي په موخه ځینې اسانتیاوې په پام کې لري. د بېلګې په توګه، د حقوقو او سیاسي علومو پوهنځي محصلینو لپاره تمثیلي محکمې او حقوقي سمینارونه لري. د ستوماتولوژي پوهنځي لپاره یو مجهز او کدري روغتون لري، څو محصلین وکولای شي خپل ستاژ او عملي زده کړې پکې پر مخ بوځي او د کمپیوټرساینس پوهنځي لپاره یو مجهز کمپیوټرلب هم لري، چې له ډېر سرعت لرونکي انټرنېټ څخه برخمن دی او محصلین کولای شي د خپلې علمي پانګې د لا بډاینې لپاره ترې کار واخلي.
د هریوا د لوړو زده کړو موسسې مشر وايي، که څه هم د لوړو زده کړو خصوصي موسسې له ځینو ستونزو او نیمګړتیاوو سره مخ دي او په تړاو یې څو څو ځله له مرکزي او سیمه ییز حکومت څخه د حللارو غوښتنه کړې ده، خو بیا یې هم د پام وړ ځواب نه دی تر لاسه کړی. هغه وایي، سره له دې چې د لوړو زده کړو وزارت لخوا ورته ډېره پاملرنه نه کېږي، خو دوی د پوهنتون د لا بډاینې لپاره ځينې پلانونه لري چې له هغې ډلې یې د یوه غوره او پر معیارونو برابر پوهنتون رامنځته کول دي، چې که چېرې دولت ورسره له مادي مرستو سربېره معنوي مرستې هم وکړي، کولای شي خپلو دغو موخو ته ورسېږي.
د نوموړي په وینا، دوی له دولت څخه غواړي چې خصوصي پوهنتونونو ته دې ځانګړې ځمکه په پام کې ونیول شي څو د لوړو زده کړو موسسې او خصوصي پوهنتونونه له دې اړخه پر ځان بسیا شي. هغه وایي، په هر ولایت کې په زیاته کچه دولتي ځمکې شته چې که چېرې یادو پوهنتونونو ته په واک کې ورکړل شي، دوی کولای شي په پوره لېوالتیا او ډاډ سره لا ډېره پانګونه وکړي او هېوادوالو ته د خدمت کولو جوګه وګرځي. هغه وايي چې ډېری خصوصي پوهنتونونه د خپلو درسي چارو د پر مخ بېولو لپاره ودانۍ په کرایه نیسي، له همدې امله له دولت څخه غوښتنه کوي چې یادو پوهنتونونو ته د ځمکو د ورکړې په برخه کې پاملرنه وکړي. نوموړی زیاتوي، له ۱۳۹۳ کال راپدېخوا د خصوصي پوهنتونونو پراختیایي او ارتقايي برخه په ټپه درېدلې ده او له همدې کال راهیسې د ولسمشر د فرمان پر اساس، پوهنتونونو ته د نوو پوهنځيو د تشکیل او ارتقاع جواز نه ورکول کېږي.
