د میزان د شپږمې ټاکنې که له یوه اړخه د خلکو د کم ګډون په سبب له ستونزې سره مخ دي، له بله اړخه دا وېره شته چې ښايي د مطرحو کاندیدانو ترمنځ یو ځل بیا لانجې پیل شي. دواړه پیاوړي ټیمونه سر له اوسه په ټاکنو کې د بریا اعلان کوي. لومړی د دولت جوړونې د ټیم لومړي مرستیال امرالله صالح وویل چې دوی له ۶۰-۷۰ سلنه رایې ګټلې دي. وروسته د ثبات او همپالنې ټیم اعلان وکړ چې دوی ټاکنې ګټلې دي او دویم پړاو ته نه ځي. که څه هم ټاکنیزو کمېسیونو بیا بیا ویلي چې کاندیدان باید داسې اعلانونه ونه کړي، ځکه دا کار د دوی اړوند دی او دوی به د خلکو د رایو پر اساس وروستۍ پرېکړه کوي. د کاندیدانو له دغو دریځونو ښکاري چې بیا به هم د ټاکنو د پایلو په اړه لانجه وي، خو دا لانجه څومره جدي ده او ایا د ۲۰۱۴ کال لانجه تکرارېږي؟
د ولسمشرۍ په دغو ټاکنو کې له یوه اړخه خورا کمو خلکو ګډون کړی دی، له بله اړخه ویل کیږي چې په کارول شوو رایو کې هم لویه برخه رایې جعلي دي او یا د هغو شرایطو پر اساس نه دي چې د ټاکنو کمېسیون وړاندې کړي وو. له همدې امله د رایو ورکوونکو شمېر نور هم کمېږي او له همدې امله لانجه هم را پورته کېږي. د ثبات او همپالنې ټیم ټینګار کوي چې دوی هغه رایې نه مني چې بایومټریک شوې نه وي. دوی ټینګار کوي چې پراخې درغلۍ شوې، غیر بایومټریک رایې کارول شوې او دا دوی ته د منلو وړ نه دي. له بله اړخه د دولت ساز تیم په غیر مستقیم ډول کوشش کوي چې غیر بایومټریک رایې هم اعتبار پیدا کړي او د دې لپاره د دوی ځینې پلویان خپل غږ هم پورته کوي. له همدې امله لانجه پر غیر بایومټریک رایو ده. که غیر بایومټریک رایې حساب شي، نو ښکاري چې دولت ساز ټیم مخکې دی او ښايي بریالی هم وي، خو که غیر بایومټریک رایې حساب نه شي، نو ښايي د ثبات او همپالنې ټیم مخکښ وي او آن د بریا چانس یې شته. له همدې امله لانجه پر همدې چاره را څرخي.
د ټاکنو کمېسیون د پخوانیو پرېکړو پر اساس، رایې باید بایومټریک وي او غیر بایومټریک رایې نه منل کېږي. اوس داسې ښکاري چې د ټاکنو کمېسیون د دې پرېکړې له امله تر فشار لاندې دی. ښایي همدا فشار د دې سبب شوی وي چې د ټاکنو کمېسیون تر اوسه هم د رایو ورکوونکو کره شمېر اعلان نه کړي، ځکه د بایومټریک او غیر بایومټریک رایې توپیر خورا زیات دی. اوس چې د ټاکنو کمېسیون له یوه اړخه د پخوانیو شوو پرېکړو پر اساس باید عمل وکړي او له بله اړخه تر فشار لاندی دی، نو ځکه ستونزه زیاته شوې ده.
غیر بایومټریک شوې رایې د دواړو اړخونو لپاره برخلیک ټاکونکې دي او یو لوری به یې د منلو او بل به یې د نه منلو لپاره وروستۍ هڅې کوي. له همدې امله لانجې او ستونزې زیاتېږي. له بله اړخه ټاکنیز کمېسیونونه کمزوري دي او نه شي کولی چې خپلې پخوانۍ پرېکړې یا عملي کړي او یا هم یو مخ پرې پښه کېږدي، نو ځکه لانجه زیاتیږي او لرې نه ده چې د ۲۰۱۴ ز کال بحران یو ځل بیا تکرار شي.
