د پیسو ګټلو لپاره د پیسو د پر کار اچولو هنر ته پانګونه وایي. د هغو کسانو لپاره چې غواړي شتمن شي، په اوسنیو اقتصادي شرایطو کې پانګونه یوه حیاتي مسئله ده.
رابرټ کیوساکي پانګه وال په اوو بېلابېلو سطحو کې طبقه بندي کړي دي.
لومړۍ سطحه: هغه چې هېڅ پانګه نه لري
دا کسان خپل ټول عواید مصرفوي، ځینې یې ان داسې دي، چې له عوایدو یې لګښت ډېر وي او خپل ټول ژوند یې په پور (قرض) کې تېر کړی وي. له بده مرغه باید ووایم چې د ټولنې یوه زیاته برخه کسان همداسې دي.
دویمه سطحه: پور (قرض) اخیستونکي
ځینې کسان د پور په واسطه خپلې اقتصادي ستونزې حلوي او په دې پیسو پانګونه کوي. دوی که څه هم چې خپلې پیسې لري، خو تر ډېره له خلکو څخه پوروړي وي. له بده مرغه ډېری کسانو دې ډول پورو ته مخ کړی وي. دوی نه پوهېږي چې دا د پور ډېره بده بڼه ده. دوی د وخت په تېرېدو سره چې د پورونو کچه یې لوړه شي، له دې هم ډېر پور اخلي، څو خپل پخواني پورونه پرې خلاص کړي. د دې پور اخیستونکو یو ګډ عادت دا دی چې دوی له کومې وېرې پرته پیسې ښې په خلاص لاس مصروفي. د دوی له کور، موټر او ورځني ژوند څخه داسې ښکاري، چې لوی پانګه وال به وي، خو په اصل کې یې دا هېڅ خپل نه وي او پوروړي وي.
درېیمه سطحه: سپما کوونکي
دغه ډله کسان د خپلو عواید یوه برخه د ورځني ژوند د پر مخ بېولو لپاره لګوي او یوه برخه یې سپما یا پس انداز کوي. دوی د خپل دې کار لپاره یو ځانګړی بانکي اکونټ لري. له دې کار څخه د دې کسانو موخه دا ده چې د سبا ورځې لپاره یې یو څه پیسې سمولې وي، نه د پانګونې یا شتمنۍ لپاره. ځکه دوی له دې وېرېږي چې سبا پوروړي نه شي. اوسنیو اقتصادي شرایطو او د بازار ګډو وډو نرخونو ته په کتو، دغه ډول سپما بې ګټې ده، خو دوی بیا هم پر دې کار ټینګار کوي او تر سره کوي یې. البته د ځینو ځانګړو ورځو لپاره پس انداز ښه دی، خو په زیاته کچه د پیسو ساتل مو د پرمختګ مخه ډپ کوي.
څلورمه سطحه: هوښیار پانګه وال
هوښیار پانګه وال هغه دي چې د پانګونې له اړتیا خبر دي. دا کسان ډېری یې لوستي او د ټولنې د منځنۍ کچې خلک دي. دوی د پانګونې له اهمیت څخه خبر دي، خو د بای او برد په اړه بیا دومره معلومات نه لري. په دې سطحه کې بیا دری ډوله پانګه وال لرو.
الف – له جنجاله تښتېدونکي: دغه ډله کسان له جنجال او دردسر څخه زړه توري دي. دوی چې کومې پیسې ګټي؛ هغه په بکس، کور او یا بانک کې ذخیره کوي. دوی مالي خپلواکۍ ته د رسېدو فکر له سره غورځولی دی او یوازې په دې اړه فکر کوي، چې همدا اوس یو ښه ژوند ولري.
ب- بدبینه: دغه کسان له ځان سره فکر کوي چې په لوبه کې را ګیر شوي دي، په داسې حال کې چې دوی بیخي څنډې ته دي. دوی له دې کبله چې د هر څه پر وړاندې بد بینه دي، هر بازار ته ډېر وروسته رسېږي، د معمول په څېر شی ګران اخلي او له وېرې یې بېرته ارزانه پلوري، په دې ډول یې بدبیني دوه چنده کېږي او په راتلونکي پانګونه کې احتیاط کوي.
ج- د چانس له مخې معامعله کوونکي: د دې ډلې کسانو کړنې د بدبینۍ له مخې نه؛ بلکې د بې پروایۍ له مخې وي. دوی د ونډو بازار او پانګونه په چانس پورې تړي. دغه کسان د خلکو په بې بنسټه خبرو پسې ځي. دوی چې په څه ور پېښېږي، لکه ونډې، طلا او نور دې ته ورته شیان، اخلي یې او هغه ده چې ډېرې زیاتې پیسې له لاسه ورکوي.
پنځمه سطحه: اوږدمهالي پانګه وال
کوم کسان چې په دې ډله کې راځي، هغوی ډېر ښه پوهېږي چې پانګونې ته اړتیا لري. نو له همدې کبله یې وخت او پیسې پانګونې ته وقف کړې دي. د دې کار لپاره، مطبوعات ګوري، کتابونه لولي او بازار یې تر خپل څار لاندې نیولی وي. له دې سره په څنګ کې د پانګونې په برخه کې له متخصصو کسانو څخه مشوره اخلي او د همدې کار لپاره یې ګومارلي وي. د نړۍ مشهور پانګه وال هم له همدې قانون څخه ګټه اخلي. دوی ډېر صبور وي.
شپږمه سطحه: پېچلي پانګه وال
دغه ډله پانګه وال له خطره ډکې پانګونې کوي. پېچلي پانګه وال د مالي بیان قوي ژبه لري. دوی لېوال دي چې د پانګونې له یوې یا دوو تګلارو څخه کار واخلي. دوی پر ډېرو لویو شیانو باندې پانګونه کوي او یا پر هغه څه باندې خپله پانګه بندوي، چې د اوومې سطحې پانګه والو پرې پانګونه کړې ده.
دوی د پانګې تر څنګ ډېره لوړه پوهه لري، خو له دې سره سره د نویو او تازه شیانو د زده کړې په لټه کې هم وي. له همدې کبله دوی ته پېچلي پانګه وال وایي، چې له ډېرې پانګې سره سره ډېر خاص او ځانګړي سلاکاران لري. دوی غواړي په یو ځل ډېرې پیسې وګټي.
اوومه سطحه: پانګه وال
په نړۍ کې د ګوتو په شمېر کسان د پانګونې دې غوره سطحې ته رسېږي. دا هغه کسان دي چې دوی هم خپل کارو بار لري او هم بازار او موقع ته په کتو له پانګونې څخه ګټه اخلي. دغه ډله کسان ان خپل هېواد لوړې اقتصادي کچې ته رسوي، لکه «هنري فورډ»، «بېل ګېټس»، «سټیو جابز» او … د شپږمې سطحې پانګه وال د دوی پر پانګه پانګونه کوي. یا په ټوله کې ویلی شو چې د اوومې سطحې د پانګه والو ډېره برخه پانګه د شپږمې سطحې د پانګه والو ده. د دې کچې پانګه وال پوهېږي، چې څه ډول له خلکو او د هغوی له پانګو څخه د خپل خدمت او ګټې لپاره کار واخلي.
تاسو د پانګونې په کومه سطحه کې یاست؟ د پانګونې بېلابېلې سطحې او ځانګړنې بیان شوې. ستاسو لومړی ګام باید دا وي چې تشخیص کړی په کومه سطحه کې راځی؟ د اوسنیو شرایطو درک او تشخیص هم یو حیاتي امر دی. لوړو پوړونو ته د ختلو (صعود) لپاره باید خپل د قوت او ضعف ټکي او دا چې د پانګونې په کومه سطحه کې یاست، پوهېدل ډېر مهم دي.
په کومه مرحله کې چې اوس یاست، که ترې راضي نه وی، نو د پرمختګ لپاره خپله پوهه زیاته کړئ. که غواړی چې مالي خپلواکۍ ته ورسېږی، باید پرمختګ ته زمینه برابره کړئ. نو د بریاوو او ماتو په نظر کې نیولو سره د پانګونې ډګر ته د وردانګلو لپاره ځان تیار کړی.
