اریا پوهنتون چې په شمال زون کې د لومړنیو خصوصي تحصیلي بنسټونو له ډلې څخه شمېرل کېږي، د بنسټ ډبره یې په مزارشریف ښار کې د ۱۳۸۷ کال په دوبي کې اېښودل شوې ده. د دغه پوهنتون د علمي چارو مرستیال او د حقوقو او سیاسي علومو پوهنځي علمي کادر، سمیع روحان په وینا، یاد پوهنتون په لومړیو کې د دریو پوهنځیو (طب، حقوق او سیاسي علومو او اقتصاد) په درلودلو سره پر فعالیت پیل وکړ چې د نوموړي په وینا، د مزارشریف او څېرمه نورو ولایتونو د اوسېدونکو د غوره هرکلي په پایله کې یاد پوهنتون هڅه وکړه، څو د خپلو پراختیایي پروګرامونو په لړ کې ځینې نور پوهنځي هم رامنځته کړي. دی وایي، له نېکه مرغه موږ په ۱۳۹۰ کال کې بریالي شوو څو اریا پوهنتون ته له لوړو زده کړو وزارت څخه د دوو نورو پوهنځیو (انجنیري او کمپیوټر ساینس) جواز تر لاسه کړو او په همدې کال یاد پوهنتون د همدې پوهنځیو په برخه کې خپل فعالیت پیل کړ.
د دغه پوهنتون علمي مرستیال وایي، انجنیري پوهنځی یې یو ډېپارټمنټ (سېول)، حقوق او سیاسي علومو پوهنځی یې دوه ډېپارټمنټونه (قضا او څارنوالي او اداره او ډيپلوماسي)، اقتصاد پوهنځی یې هم دوه ډېپارټمنټونه (اداره او تجارت او د محاسبې د مدیریت اداره)، کمپیوټر ساینس پوهنځی یې یو ډېپارټمنټ (BCS) او طب پوهنځی یې هم یو ډېپارټمنټ (عمومي معالجوي) لري.
ښاغلی روحان وایي، اریا پوهنتون د هغو محصلينو په ګډون چې د کانکور ازموینې له ورکړې وروسته یې په دغه پوهنتون کې نوملیکنه کړې ده، ټول ۳۳۰۰ محصلين لري. هغه زیاتوي چې په ټوله کې اریا پوهنتون کې ۳۳٪ ښځینه زده کوونکې او پاتې نور یې نارینه محصلین جوړوي.
نوموړی وايي، د ماسټرۍ د پروګرام په برخه کې یې په ۱۳۹۲ کال کې د خپلو فعالیتونو طی مراحل له ولسمشرۍ مانۍ او اړوندو نورو ادارو څخه پای ته ورسول، خو دا چې د ملي وحدت حکومت له تشکیلېدو وروسته د ماسټرۍ د پروګرامونو لړۍ وځنډېده، له همدې امله مو د ماسټرۍ د پروګرام چارې له پرمختګ څخه پاتې شوې، خو له ۱۳۹۸ کال راپدېخوا مو د ماسټرۍ د پروګرام په برخه کې خپلې هڅې پیل کړې دي او هیله من یو چې په دې برخه کې به هم ډېر ژر خپل فعالیت پیل کړو او د ماسټرۍ په برخه کې هم محصلين جذب کړو.
د ښاغلي روحان په خبره، اریا پوهنتون په مختلفو دورو کې فارغین ورکړي دي چې ځینو پوهنځیو یې تر دوولسو- دیارلسو دورو او ځینو نورو یې بیا د درسونو د پیل نېټې ته په کتو تر اتو یا نهو دورو پورې فارغین ورکړي دي چې په ټوله کې یې تر اوسه له خپلو پنځو پوهنځیو څخه ۳۲۰۰ محصلين فارغ کړي دي.
ښاغلی سمیع روحان وايي چې په وروستیو کلونو کې د هېوادوالو اقتصادي ستونزو او د لوړو زده کړو وزارت لایحې ته په کتو چې د لوړو زده کړو موسسو ته یې د محصلين د ډېر جذب په برخه کې معیارونه ټاکلي دي، د هغوی په نوو جذب کېدونکو محصلينو کې هم توپير راغلی دی. دی وايي چې په منځنۍ کچه اریا پوهنتون خپلو مختلفو پوهنځیو ته هر کال له ۸۰۰ تر ۱۰۰۰ کسانو پورې محصلين جذبوي او په همدې ترتیب هر کال شاوخوا له ۵۰۰ تر ۷۰۰ محصلين فارغوي.
اریا پوهنتون د بې وزله، ممتازو او هغو محصلينو لپاره چې له یوې کورنۍ څخه دوه یا درې تنه په یاد پوهنتون کې زده کړې کوي، ځانګړی تخفیف په پام کې لري. داسې چې له یوې کورنۍ څخه دوه یا درې تنه نوملیکونکو او بې وزله محصلينو ته ۲۰٪ تخفیف ورکوي، همدارنګه هغه کسان چې په دولتي کانکور ازموینه کې خصوصي پوهنتونونو ته واجد شرایط ګڼل شوي دي، ځانګړی تخفیف لري.
ښاغلی روحان وایي، اریا پوهنتون محصلينو ته د لا ډېرو اسانتیاوو د برابرولو په لړ کې ډېر فعالیتونه تر لاس لاندې لري، چې له هغې ډلې یې کتابتون، لیلیه، لابراتوار او د څېړنو مرکز ته اشاره کولای شو. دی زیاتوي چې اریا پوهنتون د مجهز کتابتون لرونکی دی چې یاد کتابتون د پوهنتون په محوطه کې د ننه قرار لري او لسګونه زره جلده کتابونه پکې شته. نوموړی وایي چې محصلين یې ډېر لږ د ښار کتابپلورنځیو او کتابتونونو ته د مطالعې او مالوماتو د لاسته راوړلو لپاره اړ کېږي. دی وايي چې اریا پوهنتون په پلان کې لري څو په ۲۰۲۱ کال کې د پوهنتون د ننه د کتابتون او د څېړنو د مرکز لپاره یوه ځانګړې ودانۍ تاسیس کړي، چې په دې سره به د څېړنیز مرکز او مطالعې په برخه کې شته ستونزې په بشپړه توګه له منځه لاړې شي.
روحان زیاتوي، اریا پوهنتون په هېواد کې د ننه او له هېواده د باندې له ډېرو خصوصي او دولتي روغتونونو، علمي مرکزونو او پوهنتونونو سره اکاډمیکې اړیکې لري. له دې ډلې له هېواده د باندې په ترکیه، هندوستان، امریکا، کاناډا، تاجکستان او قبرېس هېوادونو کې له ډېرو کدري بنسټونو سره اړیکه لري چې محصلين یې په فعال ډول هم پخوا او هم اوس د خپلو زده کړو د دوام او تجربو د تر لاسه کولو لپاره هلته تللي دي. پر دې سربېره، د هېواد د ننه له بلخ پوهنتون، په خوست کې د زمزم له لوړو زده کړو موسسې او همدارنګه په ننګرهار، پکتیا او نورو ولایتونو کې له ډېرو علمي مرکزونو او پوهنتونونو سره اکاډمیکې اړیکې لري. نوموړی زیاتوي چې په راتلونکي کې هم هڅه کوي څو په یاده برخه کې خپلو اکاډمیکو اړیکو ته لا پراخوالی ورکړي او وشي کولای چې محصلينو ته هر اړخیز علمي او ښوونیز فرصتونه برابر کړي.
د ښاغلي روحان په خبره، اریا هغه لومړنی خصوصي پوهنتون دی چې د لوړو زده کړو وزارت په کتاب کې یې د خصوصي پوهنتونونو په کچه ډیپلوم ثبت شوی دی او همدارنګه د شمال زون په کچه اریا پوهنتون هغه لومړنی پوهنتون دی چې لوړو زده کړو وزارت ورته د ډیپلومونو د توضع اجازه ورکړې ده چې تر اوسه یې د یاد وزارت له لوري شاوخوا ۱۵۰۰ ډیپلومونه تر لاسه کړي او توضع کړي دي. همدارنګه د دویمې دورې د ډیپلومونو او اسنادو لړۍ تر کار لاندې ده چې په نږدې راتلونکي کې به یې فارغو محصلينو ته د توضع پروسه پیل شي.
سمیع روحان وایي، اریا پوهنتون د محصلينو د علمي سویې د لوړاوي په موخه ډېر امکانات تر لاس لاندې نیولي، چې له هغې ډلې انلاین ښوونیز سیسټمونه، د مدیریت انلاین پروګرامونه، برېښنایي زده کړې او داسې نور یادولای شو. همدارنګه مو د انلاین حاضرۍ، انټرنېټي زده کړو او مطالعې، لیلیې، ارامې او شنې فضا، د پوهنتون د دایمې ودانۍ، وړیا ترانسپورټ او داسې نورو اسانتیاوو په پام کې نیولو سره هڅه کړې ده څو محصلينو ته هغه امکانات برابر کړو، چې د غوره زده کړو لپاره ورته اړتیا لري.
ښاغلی روحان وایي، د پوهنتون په اړه مو راتلونکي پلانونه دا دي څو اریا پوهنتون په ملي او نړیواله کچه له نېک شهرت څخه برخمن کړو او تر څنګ یې غواړو چې په خپل پوهنتون کې د ماسټرۍ او دکتورا د پروګرامونو لپاره د اړتیا وړ ټولې اسانتیاوې برابرې کړو.
ښاغلی روحان زیاتوي، لکه څرنګه چې څرګنده ده په اوسنیو شرایطو کې په ځانګړې توګه علمي او اکاډمیک مرکزونه ډېر کله له امنیتي ګواښونو سره مخ دي، د خصوصي پوهنتونونو د اسنادو، د نوو استادانو د تقرر او داسې نورو پروسو د طی مراحل کولو لړۍ ډېر کله له ځنډ سره مخ کېږي، نو که څه هم لوړو زده کړو وزارت په دې وروستیو کې په یادو برخو کې د پام وړ فعالیتونه او پرمختګونه کړي دي، خو بیا هم له یاد وزارت او اړونده ادارو هیله لرو څو د طی مراحلو په لړۍ کې لا ډېرې اسانتیاوې رامنځته کړي او په ځانګړې توګه خصوصي پوهنتونونو ته ځانګړې پاملرنه وکړي.
