ولسمشر غني د شانګهای سازمان د غړو هېوادونو په غونډه کې د سولې په اړه خبرې کړې دي او ویلي یې دي چې دوی د امریکا تضمین معتبر ګڼي. نوموړي زیاته کړې: «موږ د سیاسي حل موندلو لپاره د امریکا تعهد معتبر ګڼو او د سولې په اړه د نړیوالې اجماع جوړولو په خاطر له ټولو خپلو نړیوالو شریکانو سره ضروري هماهنګي لرو، خو ستر پرمختګ د سولې لپاره سیمه ییزه اجماع غواړي او همدا راز باید د طالبانو پر ملاتړ کوونکو د هغوی د اتکا مسئله حل شي».
د افغان سولې په تړاو د کورنۍ، سیمه ییزې او نړیوالې اجماع خبرې کېږي، خو رښتیا په دې تړاو ادعاوې څومره سمې دي؟
په کور دننه بحث واضح دی. خلک سوله غواړي، داسې چې جګړه بنده شي او د دوی سترې ګټې او ارزښتونه خوندي شي. سیاستوال هم تر ډېره سوله غواړي، خو داسې چې د دوی واک او ځواک پکې خوندي شي. حکومتي مشران بیا د سولې غوښتنه د خپل واک له دوام سره غوټه کوي، نو ویلي شو چې په کورنۍ اجماع کې لا هم ستونزې شته او د ستونزې اساسي برخه اوسني چارواکي دي.
له پاکستان، هند او ایران پرته د سیمې هېوادونه غواړي افغانستان کې سوله وي، ځکه دلته د جګړې دوام دوی ته هم ګواښ پېښولی شي او وېره ده چې جګړه به ور وغځېږي. دوی په سوله کې اقتصادي او نورې ګټې هم لري. له همدې امله د چین او روسیې په ګډون، د سیمې هېوادونه په افغانستان کې د سولې او ثبات ملاتړ کوي. پاکستان هغه وخت له سولې ملاتړ کوي، چې ګټې یې پوره خوندي شي او ډاډه شي چې راتلونکی افغانستان به داسې پیاوړی نه وي، چې د دوی ګټې وګواښي. ایران هم د خپلو ګټو لپاره غواړي جګړه دوام وکړي. هند بیا غواړي چې پاکستان د افغانستان په جګړه کې همداسې ښکېل وي، څو له یوه اړخه په نړیواله کچه تر فشار لاندې وي او له بله اړخه کمزوری شي. له همدې امله تر سولې، جګړه غوره ګڼي.
د نړیوالې اجماع په اړه باید ووایو چې له امریکا پرته، د نړۍ لویه برخه غواړي افغانستان ته امن را وګرځي. امریکا غواړي افغانستان کې له طالبانو سره جوړجاړی وکړي، خو نه غواړي چې جګړه بنده شي. له همدې امله بیا بیا وايي چې داعش جدي خطر دی او کمپاین ورته کوي. امریکا پر دې کار کوي چې له طالبانو سره له سولې وروسته د داعش پر مټ جګړه وغځوي. امریکايي چارواکي په واضحو ټکو وايي چې له طالبانو سره سوله به د جګړې د ختم لامل نه شي.
اوس روښانه ښکاري چې د سیمې لویه برخه هېوادونه غواړي افغانستان ته سوله را وګرځي. دا هېوادونه په سوله کې جدي مرسته هم کولی شي، خو ستونزه دا ده چې له یوه اړخه زموږ چارواکي د امریکا په سیوري کې ګرځي او له بله اړخه همدا چارواکي د سولې جدي اراده نه لري. له همدې امله د سولې لپاره له سیمه ییز ملاتړه ګټه اخیستل اوس ستونزمن شوي دي. د افغانستان خلک به پر حکومت او نورو اړخونو فشار راوړي، خو سیمه ییز هېوادونه چې په افغانستان کې سوله غواړي، باید پر امریکا فشار راوړي، ځکه چې لا هم امریکا په سوله کې رښتینې نه ده.
