د طالبانو او امریکايي لوري تر منځ د زندانیانو د تبادلې تر ځنډ وروسته، په رسنیو کې پر دې موضوع ډول ډول تحلیلونه خپرېږي. تازه د افغانستان ولسي جرګې هم پر دې مسئله غبرګون وښود او د دغه جرګې مشر د بهرنیو استادانو په اړه نوې څرګندونې کړې دي. هغه ویلي، د دې امکان شته چې بهرني استادن مړه شوي وي؛ نو ځکه دغه تبادله ځنډېدلې ده. د ولسي جرګې د تېرې ورځې مهمه موضوع همدا او د ټاکنو مسئله وه.
تېره اونۍ ولسمشر غني په یوه خبري کنفرانس کې وویل، چې د طالبانو دری مهم زندانیان انس حقاني، مالي خان او حافظ رشید یې د دوو بهرنیو استادانو په مقابل کې خوشې کړي دي. ده ویلي وو چې دغه کسان په مشروطه توګه ازاد شوي، خو خپل شرطونه یې په ډاګه نه کړل. تازه راپورونه وايي چې طالب زندانیان بېرته افغانستان ته لېږدول شوي او د افغان حکومت په بند کې دي.
د ولسي جرګې د تېرې ورځې غونډه هم پر همدې موضوع ګرمه وه. د ولسي جرګې غړو ویل چې د سولې لپاره د زمینې برابرولو په موخه، د دغو زندانیانو خوشې کول ښه کار دی، خو باید دا واضح شي چې ولې دغه پروسه وځنډول شوه. د ولسي جرګې رییس میر رحمان رحماني بیا د تېرې ورځې په غونډه کې وویل، دی هم د ولسي جرګې د مشر په توګه د بهرنیو استادانو په اړه معلومات نه لري، خو د دې احتمال شته چې دوی مړه شوي وي. رحماني وویل: ((د معاملې له ځنډېدو دا ثابتېږي چې طالبان پر خپلو ژمنو وفا نه کوي. دوی خپلواک نه دي، ان د خپلو بچیانو خوشې کول یې هم په وس نه دي پوره او په دې اړه پرېکړه کول یې د صلاحیتونو له داېرې وتلی کار دی. یا هم د دې احتمال شته چې دغه استادان نور ژوندي نه وي)).
د ولسي جرګې غړو دغه راز پر ولسمشر غني نیوکه وکړه چې د سولې په چارو کې له دوی سره هېڅ راز مشوره نه ده شوې. د دوی په خبره، ولسمشر غني ته پکار ده چې له ولسي جرګې سره د سولې پر موضوع مشوره وکړي او دغه راز د خلکو غوښتنو ته پام وکړي.
د ولسي جرګې غړي د بیجېنګ د غونډې په اړه هم وایي چې له دوی سره مشوره نه ده شوې او نه هم د دغه جرګې کوم غړي ته په غونډه کې د ګډون بلنه ورکړل شوې ده. د ولسي جرګې مشر میر رحمان رحماني وايي چې ولسمشر د سولې په اړه ورسره لیدلي دي، خو د بیجېنګ د غونډې په اړه یې هېڅ راز مشوره نه ده ورسره کړې. رحماني وايي: ((نه موږ هیئت ټاکلی دی او نه هم چا راسره مشوره کړې ده. د سولې په اړه هم زه دومره معلومات لرم چې په رسنیو کې خپرېږي)).
د ولسي جرګې غړي دغه راز وايي چې د سولې اساسي کرښي باید د حکومت له لوري مشخصې شي، بیا دې ولسي جرګې ته ولېږل شي او تر تایید وروسته دې هغه عملي شي. د ولسي جرګې غړې فاطمه کوهستاني وايي: ((د سولې لپاره باید اساسي کرښې مشخصې شي، بیا دې ولسي جرګې ته ولېږل شي، تر تصویب وروسته دې حکومت خپل هیئت انتخاب کړي، که دا کار نه کوي، نو هیئت او پرېکړه یې ملت ته د منلو نه ده)).
له دې سره هممهاله تازه افغان حکومت وايي چې دری طالب بندیان تر دې دمه د افغان حکومت په زندان کې دي. د ولسمشر ویاند صدیق صدیقي تېره ورځ ناوخته په ټوېټري پیغامونو کې ویلي، چې انس حقاني، مالي خان او حافظ رشید د افغان حکومت په زندان کې دي. د ده په خبره، طالبانو د یادو کسانو د خوشې کېدو لپاره ټاکل شوي شرایط پوره نه کړل؛ نو ځکه دغه پروسه ځنډېدلې ده. صدیقي دا نه دي ویلي چې طالبانو باید کوم شرایط پوره کړي وای، خو وایي چې د تبادلې پروسه دمګړۍ ځنډېدلې ده.
