د سولې له هڅو سره هممهاله په افغانستان کې د طالبانو، افغان او بهرنیو ځواکونو تر منځ جګړو شدت موندلی دی. سره له دې چې د معمول له مخې په افغانستان کې د جګړې موسم نه دی، خو بیا هم د بهرنیو او افغان ځواکونو په هوايي بریدونو کې ملکیانو ته درنې مرګ ژوبلې اوښتې دي، چې د کال د راتلونکو میاشتو لپاره یې له خلکو سره جدي اندېښنې پیدا کړې دي. تازه د امریکا د بهرنیو چارو وزارت بیا ټینګار کوي چې طالبان باید د تاوتریخوالي د کمولو په تړاو امریکا ته ضمانت ورکړي. پامپیو داسې مهال دغه غوښتنه کوي چې د امریکايي لوري په هوايي بریدونو کې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوړي او غبرګونونه یې پارولي دي.
له څو اونیو راهیسې د هېواد په شمال- ختیځو، ختیځو، جنوبي او مرکزي سیمو کې خونړي هوايي بریدونه وشول. په دې هوايي بریدونو کې ملکي وګړو ته درانه تلفات واوښتل. ویل کېږي چې تر ډېره دغه هوايي بریدونه د امریکايي ځواکونو له لوري تر سره کېږي، خو افغان ځواکونه هم پکې ګډ دي. په کندوز، بلخ، بادغیس، وردګ، کونړ او نورو سیمو کې دغو بریدونو توند غبرګونونه پارولي دي، خو حکمت او امریکایانو له ژمنو سره سره په بریدونو کې کموالی نه دی راوستی.
بلخوا د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو په ازبکستان کې د دغه هېواد د بهرنیو چارو له وزیر سره په ګډه خبري غونډه کې وویل، طالبان باید دوی ته ضمانت ورکړي چې دوی د تاوتریخوالي د کمولو او جګړو د کنټرو وړتیا لري. د ده په خبره، امریکا د سولې تړون لاسلیک ته تیاره ده، خو تر هر څه وړاندې باید طالبان د دې ضمانت ورکړي چې دوی تاوتریخوالی کموي او دغه راز د دې وړتیا لري چې جګړې کنټرول کړي. پامپيو زیاته کړې: «له طالبانو مو غوښتي څو د اثبات وړ اسناد وړاندې کړي، دا باید ثابته شي چې دوی د جګړو د کمولو وړتیا لري، دوی د خلکو پر وړاندې ګواښونه کمولی شی، همدا راز دوی باید دا ضمانت راکړي چې بین الافغاني خبرو ته به تیارېږي».
پامپیو وايي، پر دې مواردو کار روان دی او تر دې دمه په یادو برخو کې د طالبانو له لوري کوم اقدام نه دی تر سره شوی چې امریکا هیله منه کړي. پامپیو دغه راز د افغانستان ثبات د ټولې سیمې لپاره مهم بللی دی. نوموړي ویلي، له ازبکستان سره یو میلیون ډالر مرسته کوي، څو له افغانستان سره خپلې اړیکې لا پیاوړې کړي او د سولې په برخه کې همکاري ډېره کړي. پامپیو ويلي: «د افغانستان ثبات نه یوازې د دغه هېواد، بلکې د ازبکستان او ټولې سیمې لپاره مهم دی. موږ د سولې او ثبات راوستو ته ژمن یو».
بلخوا افغان سیاسیون بیا وايي چې حکومت د سولې په برخه کې ستونزې جوړوي او د ځینو پرمختګونو مخه نیسي. د دوی په خبره، حکومت د سیاسیونو طرحې نه مني او تر څنګ یې د بین الافغاني پلاوي د جوړېدو پر وړاندې خنډونه جوړوي. افغان سیاستوالو په دې وروستیو کې په یوه لویه غونډه کې وویل، چې دوی به د افغان جګړې د پای او سولې راتګ لپاره طرحه جوړوي. د سولې عالي شورا مرستیال حاجي دین محمد وایي، د سولې طرحه دوی جوړه کړې ده او دا به په افغانستان کې روانه جګړه ختمه کړي.
د هغه په خبره، دوی غوښتل دغه طرحه له زلمي خلیلزاد سره هم شریکه کړي، خو دا موکه برابره نه شوه. هغه ټینګار کوي چې طرحه یې د سولې او بین الافغاني مذاکراتو لپاره زمینه برابروي او ټول موارد پکې په هر اړخیزه توګه ارزول شوي دي.
د سولې او تاوتریخوالي د کمولو په اړه دغه څرګندونې داسې مهال دي چې د روان میلادي کال په لومړۍ میاشت کې د ملکي مرګ ژوبلې لوړې کچې جدي اندېښنې پارولې دي. د بشري حقونو خپلواک کمېسیون تېره ورځ ویلي وو چې که د افغان ځواکونو له لوري ملکیانو ته تلفات اوړي، نو دا مسئله د حکومت مشروعیت له پوښتنې سره مخ کوي.
