د جګړو او نښتو له امله په تېرو پنځو کلونو کې تر پنځوس زره ډېر افغانان وژل شوي دي. د ولسمشریزو ټاکنو نوماند حنیف اتمر تېره ورځ د مارچ د اتمې په مناسبت په یوه جوړه شوې غونډه کې د ملي یووالي حکومت کمزوری وباله او د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې ارقام یې شریک کړل. د ده په خبره، تېر پنځه کلونه په افغانستان کې د روانې اتلس کلنې جګړې تر ټولو خونړي کلونه وو او زرګونو ملکي افغانانو ته پکې مرګ ژوبله اوښتې ده.
حنیف اتمر وايي، په تېرو پنځو کلونو کې په جګړو او نښتو کې نږدې ۵۱ زره افغانان وژل شوي او ۹۸ زره نور ټپیان شوي دي. نوموړی زیاتوي: «په تېرو پنځو کلونو کې مو ۵۱ زره هېوادوال وژل شوي دي. په تېرو پنځو کلونو کې د ښځو او ماشومانو په ګډون زموږ ۹۸ زره هېوادوال د جګړو او نښتو له امله وژل شوي دي». نوموړي دا نه دي ویلي چې دغه ارقام یې پر کوم بنسټ وړاندې کړي دي، خو وایي چې د ملي یووالي حکومت د خلکو په ساتنه، امنیت او سولې راوستو کې ناکام دی او په دې نه دی بریالی شوی، چې د خلکو ژوند خوندي کړي.
دا په داسې حال کې ده چې تر دې وړاندې ولسمشر غني ویلي وو چې د نوموړي د حکومت په تېرو څلورو کلونو کې یوازې ۴۵زره سرتېري وژل شوي وو. د حنیف اتمر په خبره، په تېرو پنځو کلونو کې په افغانستان کې روانه جګړه اوج ته رسېدلې ده او اوسنی حکومت په دې نه دی بریالی شوی چې د حالاتو د کنټرول لپاره موثر ګامونه اوچت کړي.
حنیف اتمر په خپلو خبرو کې ویلي، اوسنی حکومت نه یوازې دا چې د ستونزې په حل کې ناکام دی، بلکې پخپله پر یوه ستونزه بدل شوی دی او ورځ په ورځ نورې ستونزې زیږوي. حنیف اتمر دا هم وویل، چې حکومتي مشران د خلکو سترګو ته خاورې شیندي، دوی تېر باسي او مخکې پرانیستل شوې پروژې بیا بیا پرانیزي. اتمر وايي: «هغه حکومت چې د خلکو سترګو ته خاورې شیندي، پرانیستل شوې پروژې دوه یا درې ځله پرانیزي، داسې حکومت زموږ ستونزې نه شي حل کولی، داسې حکومت د افغانستان اوسني وضعیت ته ګټور نه دی.»
د ده په خبره، حکومت د سولې په راوستو کې هم نه دی بریالی شوی او د دې جوګه هم نه شو چې سوله راولي او د عملي پلانونو له مخې په هېواد کې روانې جګړې ته د پای ټکی کېږدي. اتمر وايي چې د سولې په پروسه کې دې ټولو اړخونو ته د پام وړ برخه ورکړل شي او د ټولو خلکو نظریات دې د سولې په خبرو کې شریک کړل شي.
د ولسمشریزو ټاکنو نوماند او د ملي امنیت شورا پخواني سلاکار داسې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې ارقام وړاندې کړي، چې په دې وروستیو کې په هوايي بریدونو کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې شمېره یو ځل بیا لوړه شوې ده. هوايي ځواکونو په دې وروستیو کې، په هلمند، میدان وردګو او ننګرهار کې ډېر هوايي بریدونه کړي چې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې ادعا پکې شوې ده. رسنیو ته په استول شوو راپورونو کې خلک د بهرنیو ځواکونو له هوایي بریدونو او ځینو خپلسرو عملیاتو سر ټکوي، خو حکومت په ډېری مواردو کې تر دې دمه د خلکو غوښتنو ته ځواب نه دی ویلی.
وړمه شپه هم د پکتیکا په برمل ولسوالۍ کې عملیات شوي او ځايي خلک وايي، چې په هوایي بریدونو کې اووه ملکي وګړي وژل شوي، خو حکومتي چارواکي وايي چې په عملیاتو کې یوازې طالبانو ته تلفات اوښتي دي. تېره ورځ بیا په میدان وردګو کې د سید اباد ولسوالۍ اوسېدونکو لاریون کړی و او په خبره یې، په دې وروستیو کې په دغه ولایت کې د بهرنیو او افغان ځواکونو په هوايي او ځمکنیو عملیاتو کې د ملکي وګړو مرګ ژوبله لوړه شوې ده. لاریون کوونکو ویل، چې دوې شپې وړاندې په یوه هوايي برید کې اووه ملکي وګړي وژل شوي، چې ښځې او ماشومان په کې شامل دي. د دوی په خبره، تر هغه به خپل اعتراض ته دوام ورکړي، چې حکومت یې غږ واوري او د ستونزې د دایمي حل ژمنه ورسره وکړي.
