په هېواد کې یوه نوې سروې ښيي چې ۹۰ سلنه افغانان تر ټاکنو مخکې د سولې پلویان دي. پوښتل شوو کسانو ویلي چې تر ټاکنو مخکې دې د سولې خبرې یوې پایلې ته ورسول شي او تر هغه وروسته دې ټاکنې وشي. دغه سروې د بیات بنسټ او له ازادو رسنیو د ملاتړ ادارې (نی) ترسره کړې ده.
پوښتل شوو کسانو ویلي چې تر سولې وروسته امنیت تامنېږي او شفافي ټاکنې ترسره کېږي، نو له همدې امله د دې اړتیا ده، چې ټاکنې وځنډول شي او یا سوله تر ټاکنو مخکې تامین شي. تر دې وړاندې ډېرو سیاسیونو او مدني فعالانو هم د دې غوښتنه کړې وه چې تر ټاکنو مخکې دې د سولې خبرې یوې پایلې ته ورسول شي. له همدې امله څه موده وړاندې د ټاکنو د ځنډېدو ګنګوسې هم خپرېدې. خو اوس د دې سروې پایلې دا ښيي چې عام افغانان هم تر ټاکنو مخکې له طالبانو سره د سولې خبرو د یوې پایلې رسېدو پلویان دي.
دغه سروې د یادو بنسټونو له لوري په ۳۴ ولایتونو کې ترسره شوې ده. دوی په دې سروې کې له ۵ زره او ۳۷۹ کسانو پوښتنې کړې دي. له دې ډلې ۴ زره او ۸ سوه کسانو، چې د ټولو شمېرو ۹۰ سلنه برخه جوړوي، د دې پلویتوب کړی چې سوله دې تر ټاکنو مخکې تامین شي. دوی په دې باور دي، چې حکومت باید له طالبانو سره د سولې خبرې یوې پایلې ته ورسوي او تر هغه وروسته دې ټاکنې ترسره کړي. په مقابل کې یې ۴۲۹ کسانو چې د ټولې شمېرې اته سلنه برخه جوړوي، بیا تر سولې مخکې ټاکنې مهمې بللې دي. دوی ویلي چې لومړی دې ټاکنې ترسره شي او تر هغه وروسته دې له طالبانو سره د سولې خبرې یوې پایلې ته ورسول شي.
د دې سروې ځینو ګډونوال او د پخواني حکومت چارواکي وايي، اوسنی حکومت نه د ټاکنو او نه هم د سولې د مدیریت وړتیا لري. په پاکستان کې د افغان حکومت پخواني سفیر عمر زاخېلوال ویلي، اوسنی حکومت نه د ټاکنو په برخه کې د مدیریت وړتیا لري او نه هم د دې وړتیا لري چې د سولې په برخه کې د خلکو هیلې پوره کړي. زاخېلوال ویلي: ((ډېره کمه سلنه خلک په دې باور دي، چې ښایي حکومت دې ښې ټاکنې ترسره کړي. که حکومت د ټاکنو د مدیریت وړتیا لرلی یا خلک په دې باور وای، چې حکومت ټاکنې ترسره کولی شي، نو د سولې پر ځای د ټاکنو پلویان باید ډېر وای. خلک نه د ټاکنو او نه هم د سولې په برخه کې د حکومت د پلانونو ملاتړي دي، ځکه دغه پلانونه او دغه تګلارې چې اوس یې حکومت مخ ته وړي، نواقص او ستونزې لري)).
ځینې شنونکي بیا وايي چې حکومت په اوس وخت کې سولې ته لومړیتوب نه ورکوي. د سیاسي چارو څارونکی وحید مژده وايي، اوس داسې ښکاري چې ولسمشر غني او حکومت د سولې پر ځای ټاکنو ته لومړیتوب ورکوي. مژده وايي: ((ولسمشر غني او اوسنی حکومت اوسمهال سولې ته دومره کار نه کوي. سوله دوی ته لومړیتوب نه ده. دوی غواړي په واک کې پاتې شي، ټاکنې وشي او ولسمشر غني بیا د حکومت واګې واخلي)).
خو ارګ بیا وايي چې سوله ورته لومړیتوب لري، خو ټاکنې به هم پر خپل ټاکلي وخت ترسره کېږي. د ولسمشر د ویاند مرستیال شاه حسین مرتضوي وايي، سوله د افغانستان د خلکو غوښتنه ده، خو د قانون له مخې به ټاکنې هم پر خپل وخت ترسره شي. د ده په خبره، ((سوله د ټولو غوښتنه ده. ټول ولس سوله غواړي، یوازې مافیا او غله د سولې مخالفین دي. خو ټاکنې به هم پر خپل وخت ترسره کېږي)).
حکومت داسې مهال ځان ټاکنو او په ټاکنو کې شفافیت ته ژمن بولي، چې تازه یې د ټاکنیزو کمېسیونونو غړي له دندو ګوښه کړي دي. په ورته وخت کې د نوو کسانو پر ګومارنه د کشمکشونو ګنګوسې هم خپرېږي. د تېرو پارلماني ټاکنو پایلې لا په بشپړه توګه نه دي روښانه شوې او پر ټاکنیزو کمېسیونونو د خلکو بې باوري پر خپل ځای ده.
