له مهاجرته خپل وطن ته: د افغان کډوالو د هيلو او زغم نوی فصل

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړې توګه له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو د را ایستلو لړۍ تر بل هر وخت چټکه او جدي شوې ده. په داسې حال کې چې زرګونه افغانان له دې هېوادونو څخه په اجباري ډول بهر کېږي، ډېری د نړیوالو ادارو او افغانانو له لوري غوښتنه کېږي چې پر ایران او پاکستان دې فشار راوستل شي، څو له نړیوالو اصولو سرغړونه ونه کړي. خو که له واقعیت سترګې پټې نه کړو، ایران او پاکستان دواړه په خپلو کورنیو چارو کې له سترو امنیتي او اقتصادي ستونزو سره مخ دي؛ له همدې امله له هغوی څخه تمه نشي کېدای چې د افغان کډوالو په اړه اوږدمهاله او بشري چلند ته لومړیتوب ورکړي.
له همدې امله، د افغان سرپرست حکومت مسوولیت لا زیاتېږي. حکومت باید دا حالت جدي ونیسي او په خورا هوښیارۍ او پاملرنې سره داسې شرایط رامنځته کړي چې د هېواد دننه د ژوند لومړنۍ اړتیاوې پوره شي، خلکو ته د عادلانه فرصتونو فضا برابر شي، او ټولنیزې او اقتصادي نیمګړتیاوې په عملي ډول له منځه لاړې شي. که د هېواد په داخل کې امنیت، د ژوند اسانتیاوې او د عاید سرچینې قوي شي، نو نه یوازې دا چې د راستنوونکو کډوالو لپاره به یوه هیله بښونکې فضا برابره شي، بلکې نور افغانان به هم د مهاجرت له فکره لاس واخلي او په خپله خاوره کې د ژوند جوړولو هڅه به وکړي.
له بله پلوه، تازه را ستانه شوي کډوال چې له کلونو کلونو ځورېدونکي ژوند وروسته بېرته خپل هېواد ته ستنېږي، باید یوازې پرېنښودل شي. افغان حکومت، مدني ټولنې، سوداګر او د ټولنې بانفوذه کسان باید په ګډه هڅه وکړي چې دغه هېوادوال د بیا ځای پرځای کېدو په بهیر کې له بېلابېلو اړخونو مرسته ترلاسه کړي. هغوی ته باید داسې خدمتونه وړاندې شي چې نه یوازې له رواني او ټولنیزو فشارونو وژغورل شي، بلکې په عملي ډول وکولی شي خپلې کورنۍ ته یو ځل بیا د عادي ژوند چارې په حرکت راولي.
راستنېدونکي افغانان هم باید له بېلابېلو کړاونو او ستونزو سره د مقابلې په برخه کې زغم ولري، او دا درک کړي چې په هېواد کې ټولې اسانتیاوې په لنډ وخت کې بشپړېدلای نه شي. له همدې امله، د ملي یووالي او همکارۍ فضا ته اړتیا ده چې هر څوک خپل مسوولیت په سمه توګه ادا کړي. که د کډوالو زړونه د هېواد په سوله‌ییزه فضا او نسبي ثبات پورې وتړل شي، نو په ډېره لیوالتیا به خپلو وطنونو کې پاتې شي او د پرمختګ په لور به ګډ ګامونه واخلي.
د افغان حکومت لپاره دا یوه تاریخي ازموینه ده چې د اوږدې جګړې او څو لسیزو مهاجرت وروسته د خپلو خلکو ژوند ته یو ځل بیا هیله او حرکت ورکړي. اوسنی فرصت باید له لاسه ورنکړل شي. که دا ستونزه په بې پامۍ پرېښودل شي، نو راتلونکې کې به لا ډېرې ټولنیزې او امنیتي ننګونې رامنځته شي چې کنټرول به یې اسان نه وي. د همدې لپاره لازمه ده چې له ایران او پاکستان څخه د راستنېدونکو افغانانو لپاره د دوامداره اسکان او ژوند برابرولو په برخه کې یوه بشپړه او رغوونکې طرحه عملي شي، څو هغوی ناامیده نه شي او د هېواد په ابادۍ کې خپله ونډه واخلي.
افغانان په ټوله نړۍ کې د زړورتیا، کار کولو مینې او صبر له امله پېژندل کېږي. له همدې ځانګړنو څخه په ګټې اخیستنې، هغوی کولی شي له صفر څخه یو ځل بیا پيل وکړي او خپلو بچیانو ته د ښه ژوند زمینه برابره کړي. دا د ټولو ګډ مسوولیت دی چې دا هیله ژوندۍ وساتي.