د کابل د څښلو اوبو بحران؛ د ستراتیژیکو هڅو لپاره د اقدام وخت دی

کابل ښار کې د څښلو اوبو ستونزه اوس یو خاموش خو ژورېدونکې بحران ته اوښتې ده، چې که پرې بې‌پروايي دوام ومومي، نه یوازې به د پلازمېنې اوسېدونکي له سختو ستونزو سره مخ شي، بلکې د چاپېریال، روغتیا او ټولنیز ثبات لپاره به هم پراخې منفي پایلې ولري. دا ستونزه د طبیعي زیرمو د بې‌رحمانه کارونې، د نفوس د زیاتوالي، د بارانونو د کموالي، او د مدیریت د نشتوالي له امله ورځ تر بلې جدي بڼه غوره کوي. د افغانستان سرپرست حکومت باید نور دا بحران ته یوازې د یوه عادي تخنیکي مشکل په سترګه ونه‌ګوري، بلکې دا باید د ملي امنیت او د خلکو د ژوند حق یوه حیاتي مسئله وبولي، او د حل لپاره یې ژر تر ژره عملي او ستراتیژیک ګامونه پورته کړي.
د وروستیو کلونو د بې‌پروایه ښاري پراختیا، د حوزو د وچېدو، او د بارانونو د نامنظم والي له امله د کابل د ځمکې لاندې اوبه له خطرناک کمښت سره مخ شوې دي. د دې وضعیت دوام به د دې لامل شي چې نه یوازې د اوسني نسل، بلکې د راتلونکو نسلونو د ژوند کیفیت هم تر سخت ګواښ لاندې راشي. همدا اوس زرګونه کورنۍ د اوبو د کمښت له امله له مختلفو ستونزو سره مخ دي، چې دا یوازې د یو تخنیکي سیستم د اصلاح خبره نه ده، بلکې د ملي سیاست، ستراتیژۍ او رهبرۍ د بریالیتوب یا ناکامۍ امتحان دی.
د افغانستان سرپرست حکومت باید د دې ستونزې د حل لپاره درې اړخیزه ستراتیژي غوره کړي: یو دا چې په داخلي منابعو تکیه وکړي او موجودې سرچینې، لکه د پغمان، پنجشیر، شکردره او نورو ممکنو سیمو څخه د اوبو راوړلو امکانات و ارزوي، دویم دا چې د موجودو زیرمو د دوامدار مدیریت لپاره د ټکنالوژۍ، څارنې، او قانوني مقرراتو څخه ګټه واخلي، او دریم دا چې د نړیوالو له مرستو او تجربو څخه پراخ او هوښیارانه استفاده وکړي.
که څه هم سرپرست حکومت دا مهال د بشپړو امکاناتو خاوند نه دی او پر هېواد د لګول شویو بندیزونو له امله له مالي او تخنیکي فشارونو سره مخ دی، خو بیا هم د نړیوالو مرسته ترلاسه کول ناممکن نه ده. نړیوالې ادارې، لکه د ملګرو ملتونو اړوند سازمانونه، د نړۍ پراختیایي بانکونه، د آلمان، جاپان او نورو هېوادونو مرستندوی بنسټونه، تل چمتو دي چې د اوبو، چاپېریال، او ښاري پراختیا په برخه کې پر بنسټیزو پروژو پانګونه وکړي. مهمه داده چې افغان حکومت باید باور جوړ کړي، واضح طرحې وړاندې کړي، شفافیت تأمین کړي او نړیوالې ادارې قانع کړي چې دا مرستې به د خلکو د ستونزو د حل لپاره واقعي کارول کېږي.
همداراز، عام ولس ته هم اړتیا ده چې د اوبو د ساتنې په برخه کې مسؤلانه چلند غوره کړي. د بې ضرورته اوبو مصرف، د څاګانو غیرقانوني کیندل، او د سرچینو پر وړاندې بې‌پروايي د ستونزې یوه بله مهمه بڼه ده، چې باید د عامه پوهاوي له لارې اصلاح شي. ښوونځي، جوماتونه، رسنۍ، او ټولنیزې شبکې کولی شي چې د دې پیغام په رسولو کې مرسته وکړي: “اوبه ژوند دی، او ژوند باید وساتل شي.”
حکومت ته دا فرصت پاتې دی چې د کابل د اوبو د ستونزې په برخه کې یو دوامدار، مسؤلانه او ستراتیژیک اقدام وکړي. د لنډمهاله او بی‌پایه ژمنو پر ځای، باید یوه ملي کچه نقشه ترتیب شي، چې نه یوازې د اوسنۍ ستونزې حل ته لاره هواره کړي، بلکې راتلونکو خطرونو ته هم تیاری ولري. د اوبو زیرمې باید تر ډېره د باراني اوبو د ذخیره کولو، د ویالو د پاکوالي، او د زیرمو د بیا رغولو له لارې تقویه شي. دا ډول طرحې نه یوازې د افغانستان د چاپېریال ساتنې لپاره حیاتي دي، بلکې د ښاري تمدن او د خلکو د هوساینې لپاره هم بنسټیز ارزښت لري.
په پای کې، د کابل د څښلو اوبو بحران یو واقعي خطر دی، نه یوازې یو موضوعاتي بحث. که چیرې افغان سرپرست حکومت اوس جدي، ستراتیژیک، او هدفمند اقدام ونه کړي، نو ډېر ژر به له دې بحران نه د وتلو لاره بنده شي. باید ومنو چې د اوبو مدیریت د ملي امنیت برخه ده او هر ډول غفلت پکې د خلکو ژوند ته مستقیم زیان اړوي. نو اوس د وخت غوښتنه دا ده چې حکومت له نړیوالو مرستو سره همغږې هڅې پیل کړي، تر څو د کابل د اوسېدونکو ژوند وژغوري او د راتلونکو نسلونو لپاره یو با ثباته اوبو سیستم پرېږدي.