د سولې له خبرو سره هممهاله په هېواد کې جګړو شدت اخیستی او ورسره جوخت ملکي مرګ ژوبله لوړه شوې ده. په وروستیو اونیو کې ډېرې داسې پېښې شوې، چې له امله یې ملکي وګړي زیانمن شوي دي. تر ټولو خونړۍ هغه یې په فراه کې وه چې تر ۴۰ ډېرو ملکیانو ته پکې مرګ ژوبله واوښته. د سیاسي مسایلو څارونکي او سیاستوال د هوايي بریدونو او ملکي وګړو د مرګ ژوبلې پر ډېرېدو اندېښنه ښيي او پر دې باور دي چې ښايي د دې لړۍ دوام د سولې خبرې زیانمنې کړي.
سره له دې چې د طالبانو او امریکا ترمنځ په دوحه کې د خبرو شپږم پړاو پیل شوی، خو دلته په افغانستان کې جګړه تر بل هر وخت خونړۍ شوې ده. د طالبانو، افغان ځواکونو او بهرنیانو ترمنځ د نښتو راپورونه ورکول کېږي او د بهرنیانو په هوايي بریدونو کې د ملکیانو د وژل کېدو خبرونه خپرېږي. سره له دې چې افغان حکومت هم وسله والو طالبانو ته د سولې وړاندیز وکړ، خو تر څنګ یې خبرداری ورکړ، چې جګړه کوونکې ډلې به سختې ځپل کېږي.
په تازه پېښه کې وړمه ورځ ناوخته بهرنیو هوايي ځواکونو په فراه کې هوايي بریدونه وکړل او ادعا یې وکړه، چې ګواکې دوی د نشهيي توکو د جوړولو او تولید ډېرې فابریکې له منځه وړې دي. خو د فراه ځايي اوسېدونکي او رسنۍ بیا وايي چې په پېښه کې تر پنځه څلوېښتو پورې ملکي وګړي وژل شوي دي.
د بکواه ولسوالۍ اوسېدونکي وايي چې وړمه ورځ ناوخته بهرنيو ځواکونو په یاده ولسوالۍ کې، د نشهيي توکو پر فابريکو هوايي بريدونه کړي، چې له امله يې لسګونو ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې. ویل کېږي چې یادو ملکي وګړو په دغو فابریکو کې کار کاوه.
د بکواه ولسوال عبدالغفور مجاهد ويلي، چې په دغو بريدونو کې د نشه يي توکو لسګونه فابريکې ويجاړې شوې دي. مجاهد زیاته کړې: ((تر ٤٥ پورې د دغو فابريکو کارکوونکي چې ملکي وګړي وو، هم وژل شوي دي)). د ولسوال په خبره، په وژل شويو کسانو کې ماشومان او د يوې کورنۍ شپږ غړي هم شامل دي.
دا یوازینۍ پېښه نه ده، تر دې وړاندې د پکتیکا په برمل او لوګر کې هم ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې ده. وړمه ورځ د یادې پېښې زیانمن کسان کابل ته راغلي وو او له رسنیو سره یې په خبرو کې د شپنیو عملیاتو د بندېدو غوښتنه کوله.
د لوګر په پادخواب سیمه کې هم د بهرنیو ځواکونو په شپنیو عملیاتو کې شپږ ملکي وګړي وژل شوي وو. د دغه ولایت د ولایتي شورا رییس حسیب الله ستانکزي ویلي وو، چې د ملکي وګړو مرګ ژوبله په شپنیو عملیاتو کې ډېره شوې ده او دا مسئله نوره د لوګر اوسېدونکو ته د منلو وړ نه ده.
یوناما هم د روان زېږدیز کال د دریو لومړیو میاشتو په خپاره کړي راپور کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې پر زیاتېدو اندېښنه ښودلې وه. په راپور کې راځي چې په لومړیو دریو میاشتو کې افغان امنیتي ځواکونه د ۱۷ سلنې، بهرني ځواکونه د ۱۳ سلنې او وسله وال طالبان د ۳۹ سلنې ملکي مرګ ژوبلې مسوولین دي. یوناما پر ښکېلو خواوو غږ کړی و، چې د ملکي وګړو ژوند ته د جدي پاملرنه وکړي.
پخواني ولسمشر حامد کرزي بیا د بکوا د پېښې په غبرګون کې ویلي وو، چې دغه ډول پېښې د سولې هڅې زیانمنوي او د ولس او حکومت ترمنځ واټن رامنځ ته کوي. هغه همدا راز د بهرنیو ځواکونو له لوري په بکوا کې د ملکي وګړو وژل کېدل د هېواد د استقلال نقض هم بللی و او په خبره یې دغه ډول پېښې په ټوله مانا یو جنګي جنایت دی.
